Gaelport - An Nuacht rrf is Déanaí

Tequila Tíre ar RnaG

Gaelport — 03/02/2012 16:46:00

Tá Josie Ó Cualáin as Teach Mór, Indreabhán, ina láithreoir ar an gclár le dhá bhliain anuas agus tá tacaíocht mhór faighte ag an gclár thar na blianta ó thaobh na n-éisteoirí agus an líon téacsanna a chuirtear isteach. Aithneofar carachtar Josie Ó Cualáin, Mícheál Seoige ar shobaldráma Ros na Rún ar TG4. Tá tuiscint mhaith ag Ó Cualáin ar an gceol ó bheith ag éisteacht le leithéidí The Miami Showband, Johnny McEvoy, Margo agus The Dubliners i dTigh Chotter (An Poitín Stil) ó bhí sé ina ghasúr. Cloistear scoth an cheoil thíre ó Éirinn agus Meiriceá i gcoitinne ar Tequila Tíre ó leithéidí Mike Denver, Billy Joe Spears, Garth Brooks, Vince Gil, Dolly Parton, Nathan Carter, Trisha Yearwood, Eamon McCann, Derek Ryan, Seán Keane, Liam Clancy agus Declan Nerney agus cuireann stíl réchúiseach an láithreora le meon an chláir. Is féidir éisteacht siar ar eagráin a craoladh le mí anuas ar Sheinnteoir Raidió RTÉ ag www.rte.ie/radioplayer Foilsithe ar Gaelport.com - 3 Feabhra 2012

500+ i mbun léirsithe ach ciorruithe ar Scoileanna Gaeltachta fós beartaithe

Gaelport — 02/02/2012 11:59:00

I measc siúd a bhí i mbun léirsithe bhí scoileanna ó Ghaeltachtaí na tíre, ón Bun Beag go Lios Póil agus le neart tacaíochta ó scoileanna Gaeltachta i gConamara, Maigh Eo, Tír Chonaill, Ciarraí, Corcaigh, An Rinn, agus Ráth Chairn. Sa cháinaisnéis a fógraíodh Mí na Nollag seo caite, cuireadh in iúl go bhfuil líon na ngasúr ar gá do scoil le ceithre múinteoir a bheith acu le hardú ó 81 go dtí 83. Sna Gaeltachta, bhíodh cóimheas níos fabhraí ann, a thug aitheantas do na deacrachtaí ar leith a bhain le bheith ag múineadh sa Ghaeltacht, rud a chiallaigh gur 76 gasúr a bhí de dhíth do scoil cheithre mhúinteora, ach anois beidh ar na scoileanna seo 83 gasúr a bheith ar an rolla acu, chun a bheith incháilithe don cheathrú múinteoir. Ardófar seo go dtí 86 páiste faoin mbliain 2014, rud a fhágfaidh go mbeidh ar scoileanna Gaeltachta ardú de deich bpáiste a bhaint amach chun an líon reatha de mhúinteoirí a choimeád. Bhí rún curtha os comhair na Dála ag Fianna Fáil ag diúltú do na hathraithe seo, agus bhí vóta le glacadh ar an gceist seo aréir. In ainneoin iarrachtaí na léirsitheoirí lasmuigh, níor éirigh leis an rún seo, le vóta 87:46. Faoi agallamh le Gaelport.com aréir, chuir Treasa Ní Mhainín, Eagraíocht na Scoileanna Gaeltachta in iúl go mbeadh 12 scoil Gaeltachta ag cailleadh múinteora i mí Mheán Fómhair na bliana seo chugainn toisc an chiorraithe seo. Beidh Eagraíocht na Scoileanna Gaeltachta ag casadh leis an Aire Stáit Dinny McGinley, TD, an tseachtain seo chun cás na scoileanna seo a chur faoina bhráid, agus tá cruinniú práinne iarrtha acu le an Aire Oideachais agus Scileanna, Ruairí Quinn, TD, ó thús mhí Eanáir, agus scéal faighte acu inné go dtionólfar an cruinniú seo roimh dheireadh mhí Feabhra. © Gaelport.com 02 Feabhra 2012

Eoghan Mac Diarmada le bheith ina phearsa Sheachtain na Gaeilge 2012

Gaelport — 01/02/2012 15:22:00

Is aisteoir, pearsa teilifíse agus craoltóir raidió aitheanta é Eoghan Mac Diarmada, cainteoir líofa as Baile Átha Cliath, agus é ag plé le cúrsaí siamsaíochta ar feadh na mblianta. Faoi láthair, tá sé ina láithreoir ar an tsraith theilifíse The Voice ar RTÉ agus ina láithreoir raidió ar XFM i Londain. Aithneofar carachtar Mhic Dhiarmada, DJ Pete, ón gclár rathúil ar TG4, Seacht agus mar láithreoir ar an gclár Pop4 leis na blianta. Tá súil aige go dtapóidh na sluaite an deis “chun cúpla focal a úsáid do SnaG na bliana seo”. Tá seachtain na Gaeilge ag druidim linn go sciobtha. Tá sí le reáchtáil ón 5-17 Márta, agus beidh neart le déanamh idir seo agus an tseachtain mhór. Beidh an t-ollrith sealaíochta ar son na Gaeilge, Rith2012 mar phríomhimeachta na bliana seo ach cuirfear neart imeachtaí áitiúla ar siúl ar fud na tire ar ghá d’eagraíochtaí a clárú chun go heiseofar san iris náisiúnta Sult. Is é Dé hAoine 3 Feabhra 2012, an spriocdháta le himeachtaí a chlárú ar www.snag.ie. © Foilsithe ar Gaelport.com - 1 Feabhra 2012

Samhail do na heagrais Ghaeilge le plé ag Cruinniú na nAirí

Gaelport — 01/02/2012 15:20:00

Bhí an tSamhail Nua Mhaoinithe á plé sa Dáil inné nuair a bhí an tAire Stáit Dinny McGinley TD á cheistiú faoi spriocanna na samhla nua mar atá molta ag Foras na Gaeilge.D’fhiafraigh Michael Kitt TD den Aire Stáit Dinny McGinley TD an raibh sé sásta leis an méid atá déanta ag Foras na Gaeilge ar an gceist seo. Dúirt an tAire Stáit go raibh sé ‘sásta go ginearálta le Foras na Gaeilge agus go raibh obair mhaith á dhéanamh acu. Sheachain sé an deis “aon bhreithiúnas sonrach" a thabhairt ag an bpointe seo a fhad is go raibh comhairliúchán poiblí ar siúl maidir leis na hocht scéim iomaíoch atá molta ag Foras na Gaeilge.Tuigtear go mbeidh an tSamhail á plé i Teach Laighean arís an tseachtain seo chugainn nuair a bhuailfidh an Comhchoiste Dála um Chomhshaoil, Iompar, Cultúr agus Gaeltacht lena chéile Dé Céadaoin.©Foilsithe ar Gaelport.com 01 Feabhra 2012

Tuairisc Dála: Beirt Ombudsman “níos éifeachtaí”

Gaelport — 01/02/2012 14:39:00

Ceaptar gur chuir an pobal níos mó ná 1,436 suirbhé agus 260 aighneacht ar aghaidh chuig an Roinn Ealaíon Oidhreachta agus Gaeltachta ó fógraíodh an t-athbhreithniú i mí na Samhna. Eiseofar an figiúir oifigiúil sna laethanta atá amach romhainn. Dúirt an tAire Stáit Dinny McGinley TD sa Dáil inné go ndéanfadh oifigigh de chuid na Roinne anailís ar na haighneachtaí agus ar na suirbhéanna agus go gcuirfí moltaí faoina bhráid ina dhiaidh sin. Tuigtear go dtarlóidh sé seo roimh dheireadh na bliana seo. Níl sé soiléir go fóill cén modh anailíse a bheidh á úsáid ag an Roinn le mórspiocanna an athbhreithnithe a bhaint amach, is é sin measúnú a dhéanamh ar na bealaí chun an leas is fearr a bhaint as caiteachas ar an teanga agus a chinntiú go gcuirfear seirbhísí ar fáil de réir éilimh ó shaoránaigh. Tá an Roinn ag scagadh na gcáipéisí i dtús báire lena chinntiú nár tharla aon dúbláil agus gur suirbhéanna agus aighneachtaí bailí a atá iontu. Pléadh an cinneadh conspóideach maidir le cónascadh Oifig an Choimisinéara le Oifig an Ombudsamn chomh maith sa Dáil. D’fhéadfadh go mbeadh beirt Ombudsman níos éifeachtaí dar leis an Aire Stáit.“An t-aon rud gur féidir liom a rá nó, chomh fada agus a bhaineann sé liomsa, fanfaidh an Coimisinéir agus beidh an chosaint chéanna ag an teanga faoi eite an Ombudsman agus atá aici i láthair na huaire faoi eite an Choimisinéara. Má bhíonn an bheirt ag gníomhú le chéile, b’fhéidir go mbeidh siad fiú amháin níos éifeachtaí” a dúirt an tAire Stáit.Córas na scéimeanna teangaLe linn an phróisis athbhreithnithe ar an Acht, labhair an Coimisinéir Teanga ag Tóstal na Gaeilge agus thug sé le fios gur theip ar chóras dhaingnithe na Scéimeanna Teanga faoin Acht toisc go bhfuil dhá thrian de na scéimeanna teanga a bhí aontaithe faoin Acht imithe in éag agus go raibh sé “ionann agus dodhéanta anois muinín a chothú athuair sa chóras sin”.Inné, pléadh ceist na scéimeanna teanga sa Dáil den chéad uair ó shin. Duirt Peadar Tóibín TD go raibh an “tóin tite as na scéimeanna seo” ar an mbonn nach raibh scéim daingnithe ag an Ombudsman, ag Roinn na Gaeltachta, nó ag Tithe an Oireachtais.Dúirt an tAire go raibh an Roinn Ealaíon Oidhreachta agus Gaeltachta le scéim úr teanga a thabhairt isteach sa Roinn atheagraithe agus go dtí go ndéantar sin, tá an Roinn ag gníomhú faoin scéim a bhí ag an Roinn Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta. “Ar ndóigh, sin an fáth go bhfuil athbhreithniú á dhéanamh ar an scéim ar fad, go bhfeicfidh muid cé chomh héifeachtach agus a bhí sé nó cé chomh mí-éifeachtach nó neamh éifeachtach agus a bhí sé”.Dúirt sé go raibh obair idir lámha ag an Roinn le comhlachtaí poiblí éagsúla chun tuairim agus 100 scéim a aontú agus a dhaingniú idir an dá linn.©Foilsithe ar Gaelport.com 01 Feabhra 2012

Agóid na scoileanna Gaeltachta

Gaelport — 01/02/2012 11:46:00

Táthar ag súil go dtabharfaidh suas le 300 duine ó na ceantair Ghaeltachta go léir cuairt ar an ardchathair tráthnóna inniu don léirsiú ag 6 i.n.Tá Eagraíocht na Scoileanna Gaeltachta ag comhordú an fheachtais Gaeltachta in aghaidh fógra an rialtais go n-ardófar an cóimheas idir múinteoirí agus daltaí i scoileanna beaga le níos lú ná ceathrar múinteoirí fostaithe ann.Beidh impleachtaí tromchúiseacha ann do phobail bheaga tuaithe agus don Ghaeltacht ach go háirithe dar le Treasa Ní Mhainín, Príomhfheidhmeannach Eagraíocht na Scoileanna Gaeltachta (ESG). Ó fógraíodh an cinneadh sa cháinaisnéis chuir ESG feachtas láidir ar bun i ngach ceantar Gaeltachta agus tionóladh cruinnithe poiblí sna Gaeltachtaí ar fad.Ach deir Treasa Ní Mhainín go bhféadfadh go mbeadh an scéal níos tromchúisí i gceantair Ghaeltachta mar gheall go mbeidh deireadh leis na socruithe speisialta don chóimheas idir múinteoirí agus daltaí i scoileanna beaga Gaeltachta.Ó bhí 2003 ann, bhí lion níos lú daltaí de dhíth ar scoileanna Gaeltachta chun múinteoirí Gaeltachta a choinneáil.Tá an léirsiú á reáchtáil inniu le tacaíocht ó Chraobh an Iarthair de Chumann Múinteoirí Éireann. Tá siad aontaithe ar an gceist gur ‘pionós dúbailte’ a bheidh ann ar an ábhar nach bhfuil i dtromlach na scoileanna Gaeltacht ach idir beirt agus ceathrar mhúinteoir, dar le Ard Rúnaí an Chumainn, Sheila Nunan.Ag labhairt dó sa Dáil inné, dúirt an tAire Stáit do Ghnóthaí Gaeltachta Dinny McGinley nach raibh sé ‘dall nó bodhar’ ar thionchar na gciorruithe ar scoileanna Gaeltachta mar tá an oiread sin ina cheantar féin dar leis. Beidh le feiceáil an mbeidh a chomhghleacaithe bodhraithe ag an nglór a bheidh ann mórthimpeall ar Shráid Chill Dara anocht.©Foilsithe ar Gaelport.com 01 Feabhra 2012.

Ceol ‘s Comhrá ag tabhairt faoin scannánaíocht

Gaelport — 31/01/2012 14:32:00

Eagraíonn an grúpa óige seo imeachtaí éagsúla a thugann deis do mhic léinn meánscoile a gcuid Gaeilge a chleachtadh ar bhonn neamhfhoirmiúla agus leis an mbéim is mó riamh á chur ar bhéaltriail an Teastais Shóisearaigh agus na hArdteistiméireachta, tá luach as cuimse ag baint leis na deiseanna seo. I mbliana beifear ag foghlaim faoi phróiseas na scannánaíochta agus beidh na mic léinn páirteach i ngach gné de, ó scríobh na scripte go cumadh na bhfuaimrianta agus beidh an Ghaeilge mar an chéad phointe teagmhála tríd an bpróiseas go léir Cuirfear fáilte roimh chách, cuma cén leibhéal líofachta atá ag an mac léinn sa teanga. Gearrfar costas €5 le clárú son ghrúpa óige agus táille €2 in aghaidh na seachtaine. © Foilsithe ar Gaelport.com - 31 Eanáir 2012

Gairm ar Pháipéir do Chomhdháil na nDéise

Gaelport — 31/01/2012 10:46:00

Inniu, d’fhógair riarthóir na Cómhdhála, Dr Séamus Ó Diollúin, Léachtóir le Gaeilge in Institiúid Teicneolaíochta Phort Láirge gairm ar pháipéir ar chainteanna ar aon ghné de Ghaeilge na nDéise: litríocht, teangolaíocht, lámhscríbhinní, an chanúint, ceol, amhránaíocht agus stair ina measc. Beidh seisiúin ar leith ann do mhic léinn iarchéime agus tabharfar deis dóibh caint a thabhairt ar an taighde atá ar siúl acu. Iarrtar ar dhaoine a bhfuil spéis acu caint (15-20 nóiméad) a thabhairt ag an gcomhdháil seo teideal an pháipéar agus achoimre (c.250 focal, chomh maith le cur síos gairid ar chúlra an chainteora) a chur chuig deise@wit.ie roimh 9 Márta, 2012. Foilsithe ar Gaelport.com 31 Eanáir 2012.

Deireadh le hEagraíochtaí Deonacha má leantar leis an tSamhail Nua

Gaelport — 30/01/2012 10:05:00

Ar na hIar-Uachtaráin seo tá Helen Ó Murchú (1995 – 1998) (2010 – 2011); P.T. Mac Ruairí (2004 – 2010); Caitríona Ní Cheallaigh (2001 – 2004); Pádraig Mac Donncha (1998 – 2001); Liam Mac Mathúna (1992 – 1995); agus Pádraig Ó Ceithearnaigh (1987 – 1992).I mí Bealtaine 2010, d'fhógair Foras na Gaeilge Samhail Nua Mhaoinithe. Punann scéimeanna atá i gceist leis an tsamhail seo áit a mbeadh iarratasóirí á maoiniú, chun tionscadail gearrthéarmacha a chur i gcrích seachas an tsamhail reatha de bhunmhaoiniú eagraíochtúil. Dar leis na hIar-Uachtaráin gur “uirlis athraithe thútach” atá sa tSamhail seo atá beartaithe ag Foras na Gaeilge, agus gur athrú í seo le “himpleachtaí fadtéarmacha a fhágfaidh drochbhail ar an nGaeilge ó thuaidh agus ó dheas”. Tugtar le fios sa ráiteas, gur léir “go raibh freagra na Comhairle Aireachta Thuaidh Theas do mholadh an Fhorais tugtha i bhfolús eolais, toisc nár tugadh deis dóibh siúd is mó a bheidh thíos leis na hathruithe molta seo léiriú ar na himpleachtaí a chur faoi bhráid na Comhairle, bíodh an léiriú sin ó na heagrais bhunmhaoinithe nó uathu siúd a bhaineann leas as saothar na n-eagras”. Moltar dhá rogha nua maoinithe sa ráiteas – Rogha 1: Blocbhuiséad áirithe trí bliana do shaothar na n-eagraíochtaí sa phobal agus Comhchoiste a bhunú ar a mbeadh ionadaithe tofa ag na heagraíochtaí agus ionadaithe ainmnithe ag Foras na Gaeilge d’fhonn an bhuiséad sin a riaradh de réir coinníollacha dochta. Shaorfadh Bealach 1 foireann an Fhorais chun obair eile ar son na Gaeilge a bheith ar siúl acu. Rogha 2: I dteannta an bhlocbhuiséid sin, buiséad ar leith a bheith á riaradh ag Foras na Gaeilge féin ar chóras scéimeanna ar bhonn iomaíoch mar atá á dhéanamh acu le scéimeanna eile.Molann na hIar-Uachtaráin go mbunófaí grúpa ionadaíoch, faoi Chathaoirleacht neamhspleách, chun féidearthachtaí a phlé ionas go dtiocfar ar réiteach comhaontaithe, atá bunaithe ar na fíricí go léir atá ar fáil, le cur faoi bhráid na Comhairle Aireachta Thuaidh Theas.Deir na hIar-Uachtaráin, mar a sheasann cúrsaí gurb iad “iarmhairtí loma na samhla nua maoinithe atá molta ag Foras na Gaeilge ná go mbeidh eagraíochtaí deonacha fadbhunaithe dhícheallacha ligthe i léig”. Is féidir an Ráiteas iomlán ó na hIar-Uachtaráin a léamh ag an nasc seo: Ráiteas ó Iar-Uachtaráin Chomhdháil Náisiúnta na Gaeilge - 29 Eanáir 2012.pdf© Gaelport.com 30 Eanáir 2012

Príomhfheidhmeannach úr le ceapadh ar an Údarás

Gaelport — 27/01/2012 16:47:00

Chuir Guth na Gaeltachta roimh an chinneadh seo mar go gcothaíonn sé cinnteacht faoi thodhchaí an Údaráis. Bhí an chinnteacht seo in easnamh le bliain nó dhó de bharr an moladh a thainig chun tosaigh i dtuarascála éagsúla cuid feidhmeanna fiontraíochta an Údaráis a aistriú go dtí Fiontar Éireann. Deirtear sa ráiteas a d'eisigh Eamonn Mac Niallais go bhfuiltear ag súil go leanfar ar aghaidh leis an proiséas earcaíochta gan tuilleadh mhoill agus go gceapfar Príomh Fheidhmeannach leis an tÚdarás a threorú ó thaobh cur i bhfeidhm na Straitéise 20 Bliain don Ghaeilge sa Ghaeltacht. Foilsithe ar Gaelport.com 27 Eanáir 2012.

Luí na Talún ar ais ar scáileán BBC

Gaelport — 27/01/2012 16:20:00

Pléifear saincheisteanna tábhachtacha le linn na sraithe faisnéise seo a bhaineann le cúrsaí tuaithe agus fiadhúlra, ó na deacrachtaí a bhaineann le seirbhísí leathanbhanda i gceantar tuaithe go speicis éanlainne atá i baol. Le linn an sé chlár sa tsraith, beidh Nodlaig Brolly ag tuairisciú ar réimse leathan ábhar ag baint leis an bpobal tuaithe agus leis an ngeilleagar. Déanfaidh Diarmuid Jack Mac Cionnaith, feirmeoir tuaithe, cur síos ar staid an phobail fheirmeoireachta faoi láthair agus tabharfar dúshlán do na láithreoirí freisin dul i mbun iomaíochta lena chéile agus a gcuid puimcíní féin a fhás i ngarraí pobail i Béal Feirste. © Foilsithe ar Gaelport.com - 27 Eanáir 2012

Dea-scéal don ionad cúram leanaí ar an gCeathrú Rua

Gaelport — 25/01/2012 16:58:00

Cuideoidh an deontas leis an gCoiste trealamh cúraim agus sláinte, cistin, troscán agus bréagáin a cheannach don naíonra, naíolann agus don tseirbhís iarscoile, a bheidh ar fáil san ionad nua. Deir an tAire Stáit Donnchadh Mac Fhonnlaoich go cabhróidh deontas le forbairt na Gaeilge sa Ghaeltacht. “Le comhoibriú na bpáirtithe leasmhar ar fad ar cás leo an Ghaeilge, go háirithe mo Roinnse, an tÚdarás agus pobal na Ceathrú Rua, beidh seirbhísí Naíonra, Naíolainne agus iarscoile d’ardchaighdeán á gcur ar fáil san ionad seo nuair a bheidh sé oscailte agus cuideoidh sé seo go mór leis an nGaeilge sa cheantar” © Foilsithe ar Gaelport.com - 25 Eanáir 2012

Comórtas Filíochta Uí Néill 2012

Gaelport — 24/01/2012 16:16:00

Anois agus tús curtha le bliain úr táimid ag druidim i dtreo an Earraigh, tráth a mbeidh Turas na bhFilí Albanacha 2012 á reáchtáil ag Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge. Tá an comórtas anois oscailte le haghaidh iarratais agus is é 16 Márta an spriocdháta d’iontrálacha. Féadfar íoslódáil a dhéanamh ar fhoirm iarratais anseo, ar leagan PDF nó ar leagan Word. Is comórtas dátheangach é seo, áit ar féidir le hiarratasóirí dánta scríofa i nGaeilge na hÉireann nó Gàidhlig na hAlban a sheoladh isteach ach aistriúchán Béarla a chur ar fáil chomh maith. Ceadaítear suas go trí dhán san aon iontráil amháin. Ní mór rialacha an chomórtais a bheith léite go roimh ré chomh maith. Téama oscailte atá i gceist i mbliana agus ní bheidh costas de dhíth ar iontrálacha. Roghnófar gearrliosta d’ochtar, as a mbeidh buaiteoir amháin ainmnithe ag oíche mhór filíochta agus ceoil ar 12 Aibreán in ionad Cois Teallaigh, Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge i mBaile Átha Cliath. Bronnfar duais €500 ar bhuaiteoir an chomórtais. Le haghaidh tuilleadh eolais is féidir dul i dteagmháil le Sibéal Davitt ag sdavitt@comhdhail.ie nó glaoch ar 01-6794780. © Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012.

Príomh-mholtaí ó Thóstal na Gaeilge 2012 le cur faoi bhráid na Roinne

Gaelport — 24/01/2012 15:54:00

Ag eascairt as an bplé agus as na moltaí a cuireadh chun cinn i rith an Tóstail, cuirfidh An Chomhdháil aighneacht faoi bhráid na Roinne Ealaíon Oidhreachta agus Gaeltachta bunaithe ar mhianta an phobail maidir leis na seirbhísí a bheidh ar fáil don phobal faoin Acht Teanga. ‘Treisiú Stádas na Gaeilge’ a bhí mar théama an Tóstail i mbliana, agus leag na haoichainteoirí idirnáisiúnta An tOllamh Colin Williams (An Bhreatain Bheag) agus an tOllamh François Grin (An Eilvéis) an-bhéim ar thábhacht neamhspleáchas Oifig an Choimisinéara Teanga chun stádas na Gaeilge a neartú faoin Acht Teanga, agus dúirt nach mbeadh muinín ag an bpobal in Oifig an Choimisinéara mura mbeadh an t-oifig sin iomlán neamhspleách. Thug an Coimisinéir Teanga Seán Ó Cuirreáin cur síos ar na moltaí mar atá déanta ag a Oifig i dtaca leis an an Athbhreithniú ar Acht na dTeangacha Oifigiúla agus thug sé cur síos lom ar na heasnaimh atá sa chóras faoi láthair, go háirithe na heasnaimh a bhaineann le córas daingnithe na scéimeanna teanga. I measc na moltaí a tháinig chun cinn le linn an Tóstail, ó shaineolaithe na pleanála teanga a bhí mar aoichainteoirí agus ón bpobal i gcoitinne bhí na moltaí thíos – Tabharfar na moltaí seo san áireamh in aighneacht na Comhdhála chuirfear faoi bhráid na Roinne Ealaíon Oidhreachta agus Gaeltachta. PRÍOMH-MHOLTAÍ Oifig an Choimisinéara Teanga · Moladh go gcosnófaí neamhspleáchas Oifig an Choimisinéara Teanga agus nach gcónascfaí é le hOifig an Ombudsman. • Moladh go mbeadh leasuithe ar an Acht bunaithe ar chearta teanga, in áit a bheith bunaithe ar ghealltanais na gComhlachtaí Poiblí. • Moladh aicmiú a dhéanamh ar chomhlachtaí poiblí de réir an bhaint atá acu le seirbhísí líne tosaigh a chur ar fáil don phobal. Comhlachtaí Poiblí • Moladh go dtitfeadh dualgais an Achta ar gach Comhlacht Poiblí nuabhunaithe go huathoibríoch ag am a bhunaithe. • Moladh go gcuirfí forálacha leis an Acht, ionas go mbeadh dualgais i dtaobh an Achta ar fhochonraitheoirí a earcaíonn Comhlachtaí Poiblí chun seirbhísí a chur ar fáil don phobal. • Moladh go gcuirfí forálacha leis an Acht ionas go mbeadh dualgais reachtúil ar Chomhlachtaí Poiblí ainmneacha Gaeilge/dátheangacha agus lógónna Gaeilge/dátheangacha a úsáid • Soláthar comhleibhéal seirbhísí a bheith riachtanach d’eagraíocht sna réimsí céanna –m.sh comhairlí contae Gaeltachta • Moladh go mbunófaí Deasc Cúram Custaiméirí laistigh de Chomhlachtaí Poiblí chun freastal ar fhiosrúcháin ón bpobal sa dá theanga oifigiúil. • Moladh go mbunófaí córas náisiúnta caighdeánach maidir le cúrsaí foilseacháin, le leaganacha oifigiúla comónta d’fhoilseacháin dhátheangacha ionas go seachnófaí aistriúchán ar fhoilseacháin a bheith ann faoi dhó, ag Comhlachtaí Poiblí éagsúla. • Moladh go mbeadh Oifigeach Forbartha Gaeilge ag aon eagraíocht atá ag freastal ar an nGaeltacht nó ar phobal láidir teanga. • Moladh go leanfaí cur chuige cosúil le samhail Cheanada, is é sin “an tairiscint ghníomhach” a chiallódh go mbeadh ar chomhlachtaí poiblí a gcuid seirbhísí a fhógairt agus a chur in iúl don phobal. Ní mór do gach comhlacht poiblí éileamh ar sheirbhísí a chothú agus an pobal urlabhra a spreagadh. • Moladh go mbeadh sé soiléir don chainteoir Gaeilge céard iad na seirbhísí atá ar fáil dóibh. Tá gá le haiseolas a bhailiú go gníomhach ó chustaiméirí le caighdeán seirbhísí faoin Scéim a dheimhniú. • Moltar go gcuimseofaí modúl ar an bhfeasacht teanga mar chuid de na cúrsaí insealbhaithe, oiliúna agus seirbhís ardchaighdeáin do Chustaiméirí araon lena chinntiú go dtuigeann baill foirne impleachtaí Acht na dTeangacha Oifigiúla agus tionchar an Achta ar a gcuid oibre. An Ghaeilge agus an Dlí • Moladh go ndéanfaí Billí an Oireachtais a aistriú go Gaeilge fad is a bhí siad ag dul tríd an Dáil, rud a chabhródh go mór le haistriúcháin ar Achtanna an Oireachtais a bheith ar fáil in am d’fhoilsiú gach Achta go comhuaineach sa dá theanga oifigiúil. Comharthaí Tráchta • Tugadh moltaí maidir le dathanna na gcomharthaí bóithre agus conas barr feabhais a chur ar chruth na bhfocal. • Moladh Lámhleabhar na gComharthaí Tráchta agus na Rialacháin Chomharthaíochta a chónascadh. Polasaí Earcaíochta an Státchórais • Polasaí earcaíochta don tseirbhís phoiblí a chur ar bun le go mbeadh céatadán áirithe d’fhoirne na gcomhlachtaí poiblí dátheangach. • Polasaí oiliúna don tseirbhís phoiblí chun cur le cumas na foirne seirbhísí trí Ghaeilge a sholáthar. • Ba cheart go mbeadh róil áirithe ina róil dhátheangacha, agus níor cheart daoine nach bhfuil cumas acu sa dá theanga oifigiúil a cheapadh sna róil seo. An Ghaeltacht agus Pobal Labhartha na Gaeilge • Moladh gur gá tabhairt faoi fheachtas feasachta teanga, agus feachtas feasachta cearta, chun lucht labhartha na Gaeilge, agus an saol níos leithne a chur ar an eolas faoina gcearta teanga. • Moladh go mbeadh seirbhísí uile an Stáit ar fáil sna ceantair Ghaeltachta i nGaeilge Is féidir sleamhnáin na n-aoichainteoirí, agus físeán de Thóstal na Gaeilge 2012 a fháil ag an nasc seo: www.gaelport.com/tostal2012. Mar chuid den phróiseas athbhreithnithe, tá an Rialtas ag lorg tuairimí an phobail maidir le hAcht na dTeangacha Oifigiúla, agus is féidir suirbhé, (nach dtógann ach 10 nóiméad) a líonadh isteach ar an suíomh idirlín: www.ahg.gov.ie. © Gaelport.com 24 Eanáir 2012

Cosain do chearta teanga san athbhreithniú!

Gaelport — 24/01/2012 15:38:00

Gealladh i gclár an Rialtais reatha go ndéanfar athbhreithniú ar an Acht Teanga chun a chinntiú go mbainfear an leas is fear as caiteachas chun an teanga a fhorbairt agus chun a chinntiú go bhforchuirtear dualgais go cuí de réir éilimh o shaoránaigh. Is iad aidhmeanna an athbhreithnithe a chinntiú gur meicníocht éifeachtach é an tAcht a thacaíonn le forbairt na Gaeilge ar bhealach atá éifeachtach agus éifeachtúil ó thaobh costais de agus go bhfuil na dualgais a eascraíonn ón Acht cuí chun soláthar sásúil seirbhísí trí Ghaeilge ag comhlachtaí poiblí a chinntiú, de réir an éilimh atá orthu ón bpobal. Is féidir leis an bpobal a dtuairim a nochtadh trí suirbhé a líonadh nó aighneacht a sheoladh go leictreonach ar shuíomh na Roinne Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta. Chun cabhrú leat an tsuirbhé agus/nó an aighneacht a líonadh tá cur síos le fáil thíos. Suirbhé Tá 20 cheist ann faoi na hábhair a leanas; A. Teagmháil an duine leis na comhlachtaí poiblí, i. Cé hiad na comhlachtaí poibli is mó a dhéanann tú teagmháil leo rl. B. Foilseacháin na gComhlachtaí Poiblí; i. An mbaineann tú úsáid as foilseacháin dátheangach rl. C. Cumarsáid leis an gcomhlahct poiblí i. Leibhéal seirbhíse ón gcomhlacht poiblí D. Seirbhísí Leictreonacha i. Na seirbhisí leictreonacha a úsaideann tú trí Ghaeilge E. An Ghaeltacht, F. Tábhachta an Ghaeilge sa tsochaí, G. Oifig an Choimisinéara Teanga, H. Tuairimí Ginearálta Ní thógaidh sé ach idir 10-15 nóimead chun an tsuirbhé a líonadh agus is féidir é a fháil ag an nasc seo Aighneacht Is féidir aighneacht a líonad ar shuíomh na Roinne chomh maith, tá deis ag an bpobal a dtuairim a chur in iúl i dtaobh na dualgais atá air na comhlachtai poiblí; i. cumarsáid a fhreagairt san teanga ina bhfuarthas í, ii. Doicimeid áirithe a fhoilsiú go comhuaineach i nGaeilge agus i mBéarla (ie. Tuarascálacha bliantúla, ráitis straitéise rl) iii. Cloí leis an Rialacháin maidir le húsáid na Gaeilge agus an Bhéarla ar chomharhtaí, stáiseanóireacht rl. Tugann an aighneacht deis don phobal a meon i leith scéimeanna teanga na gcomhlachtaí poiblí a léiriú. Tá na scéimeanna teagna mar chroílár an Achta Teanga. Leagtar amach sna scéimeanna teanga an bealach a bhforbraíonn comhlactaí poiblí a gcuid seirbhísí trí Ghaeilge thar tréimhse ama. Ceistítear na seirbhísí ó chomhlachtaí poiblí sa Ghaeltacht chomh maith le húsáid na Gaeilge san Oireachtas, sna cúirteanna agus i gcóras logainmneacha an Stáit. Tugatar deis don phobal chomh maith a dtuairim a léiriú maidir leis na gComhlcataí Poiblí atá faoi scáth an Achta chomh maith le ról an Choimisinéara Teanga. Is féidir an aighneacht a líonadh thar an idirlíon ag an nasc seo Ná déan dearmaid gurbh é 31 Eanáir an spriocdháta chun suirbhé a líonadh nó aighneachtaí a sheoladh. Tá físeán, 'Cosain do chearta teanga' léirithe ag Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge a dhéanann cur síos ar an athbhreithníu anseo. Bí páirteach sa phróiseas! ©Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012.

Glór na nGael ag ullmhú do Chomórtas 2012

Gaelport — 24/01/2012 15:31:00

‘Anuraidh bhí Glór na nGael ag ceiliúradh 50 ar an saol’ arsa Lorcán Mac Gabhann, Ceannasaí Ghlór na nGael, ‘agus rinne oifigigh Ghlór teagmháil le coistí a bhí ann tráth ach le hathraithe daonra agus sóisialta a d’imigh as feidhm le himeacht na mblianta. Tá an obair dheonach ag croí lár gníomhaíochtaí Ghlór na nGael, ar ndóigh agus nuair a bunaíodh an comórtas seo bhí an obair deonach ar cheann de na foinsí dóchais sa tír. D’fhéadfaí a rá go bhfuil an roth casta arís agus táimid buíoch agus bródúil as an obair dheonach ar fad a dhéanann ár gcoistí ar son na Gaeilge i ngach cearn den tír’. Bronnann Glór na nGael breis agus €150,000 de dhuaiseanna ar choistí áitiúla Gaeilge timpeall na tíre gach bliain agus tugann an comórtas aitheantas d'iarrachtaí gach pobail an teanga a chur chun cinn. I measc na nduaiseanna tá rannóg do choistí le cúnamh fostaíochta agus do choistí gan fostaíocht agus do choistí sa Ghaeltacht agus coistí eile lasmuigh den Ghaeltacht. Tá coistí rannpháirteach i gcomórtas Ghlór na nGael ó gach contae sa tír agus tá deich gcinn de thíortha éagsúla bainteach leis an gcomórtas domhanda, Global Gaeilge. Chomh maith leis sin tá comórtas ar leith do chumainn Ghaeilge sna coláistí tríú leibhéal, agus comórtas ar leith do dhaltaí mheánscoile. Beidh torthaí 2011 á bhfógairt ar chlár Seán Bán Breathnach ar Raidió na Gaeltachta beo ar an 10 Feabhra agus bronnfar na duaiseanna sin ag imeacht náisiúnta in Óstán Carton House, Má Nuad ar an 25 Feabhra. Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012.

Seanad Éireann – Ráitis ar an nGaeilge

Gaelport — 24/01/2012 15:24:00

Is léir go bhfuil an Rialtas seo ar aon tuairim le heasaontóirí an tSeanaid maidir le líomhaintí i leith na baothchainte agus na bolscaireachta a bhíonn ar siúl ann agus gheall siad i gClár an Rialtais go mbeadh athchóiriú iomlán agus go reáchtálfar reifreann ar an gceist ar bonn práinne. Is dócha go bhfuil clocha níos mó ar phaidrín na triúrachta faoi láthair agus tá dearmad glan déanta ag an gcomhrialtas ar gheallúint a ndearna siad sé mhí ó shin. Ar aon nós shoiléirigh an díospóireacht a reáchtáladh sa Seanad Dé Céadaoin na laigí atá sa chóras faoi láthair. Ba é an Seanadóir Trevor Ó Clochartaigh a mhol an díospóireacht agus dar leis ba mhór an dul chun cinn a baineadh amach ó reáchtáladh an díospóireacht deireanach sa Seanad. Deir sé go bhfuil cuid mhaith de pholaiteoirí i dTeach Laighean aineolach ar cheisteanna atá ag cur as do phobal na Gaeilge agus Gaeltachta agus tá i gceist aige cur leis na díospóireachtaí amach anseo le go mbeadh níos mó Gaeilge le cloisteáil. Ach ba léir nár chualathas i Seanad Éireann go mbíonn blas ar an mbeagán. Labhair triúr sheanadóir déag ar gach ábhar éagsúil faoin spéir a bhain leis an nGaeilge ó Údarás na Gaeltachta go ciorruithe sna scoileanna Gaeltachta go bunú scoileanna nua go nósmhaireacht teanga agus teagasc na teanga sna scoileanna. Liosta le háireamh a bhí ann agus bhí ionadh ar an bpobal sa ghailearaí nár luadh sárobair na gcailíní breátha atá fostaithe ag TG4 mar a dhéantar go minic nuair a bhíonn ceisteanna a bhaineann leis an nGaeilge á bplé i dTithe an Oireachtais. Agus ceisteanna tromchúiseacha mar seo á bplé, is trua nár tugadh aird ar na ceisteanna seo mar saincheisteanna in áit iad a rangú lena chéile ar an ábhar go mbaineann siad leis an nGaeilge amháin nó leis an bpobal beag a bhíonn ag labhairt na Gaeilge gach aon lá. Léirigh an díospóireacht fhada ar gach uile ábhar a bhain leis an nGaeilge an locht is mó atá ag an gcóras agus is é sin go bhfuil gníomhartha níos téagartha ná ‘ráitis’ á lorg ag pobal na Gaeilge agus na Gaeltachta anois agus an tua á leagadh ar sheirbhísí éagsúla i ngach aon cuid den státchóras. Buaicphointí Díospóireacht bhríomhar go leor ab ea í agus rinne tromlach na Seanadóirí a bhí i láthair iarracht labhairt i nGaeilge. Ar uairibh, bhí an chuma ar an scéal go raibh na Seanadóirí ar bheagán Gaeilge, Jillian van Turnhold nó Pascal Mooney níos eolgaisí ar na ceisteanna ba práinní ná roinnt de na Seanadóirí a labhair i nGaeilge agus rinneadar sár-iarracht an tAire Stáit Dinny McGinley TD a cheistiú ar cheisteanna atá ag cur oilc ar phobail na Gaeilge ina measc ciorruithe sna scoileanna Gaeltachta , an t-athbhreithniú ar an Acht Teanga agus athchóiriú na n-eagras deonach. Bhí briatharchath spéisiúil idir an Seanadóir Trevor Ó Clochartaigh agus an Seanadóir Jim Darcy ar chaighdeán na Gaeilge i scoileanna Gaeltachta. Agus gan amhras chuir tuairimí an Seanadóra D’Arcy cantal ar roinnt de na Seanadóirí a bhí i láthair, Ó Clochartaigh ina measc. Día d’ár Sábháil “A dhath ar bith, d’fhéadfadh múinteoirí i scoileanna Gaeltachta an Ghaeilge a theagasc beagáinín níos fearr agus níos mó Gaeilge a úsáid ins na scoileanna” a dúirt sé. “Sin masla ar mhúinteoirí na Gaeltachta”, a dúirt Ó Clochartaigh. “Bhuel, Dia ár sábháil”, a d’fhreagair an Seanadóir D’Arcy. Chomh maith leis sin cheistigh an Seanadóir D’Arcy fiúntas na conspóide maidir le cónascadh Oifig an Choimisinéara Teanga agus Oifig an Ombudsman, ”Cad a dhéanann an Coimisinéir Teanga nach bhféadfadh Oifig an Ombudsman a dhéanamh?”, a dúirt sé. Comhchoiste Oireachtais Ar cheist athstruchtúrú na neagras Gaeilge agus an samhail nua mhaoinithe atá molta ag Foras na Gaeilge, bhí moladh fiúntach déanta ag an Seanadóir Labhrás Ó Murchú go reáchtálfar cruinniú de chuid an chomhchoiste Oireachtais leis an gceist a phlé go mion. Dúirt an tAire Stáit nach raibh fáth ar bith nach dtiocfadh na heagrais isteach agus nach dtabharfar ardán dóibh lena gcuid tuairimí a chur chun tosaigh. “Nílimid ag iarraidh go mbeadh aon duine ina thost. Táimid ag iarraidh cead cainte a thabhairt do gach duine agus aon tuairimí atá acu a fháil. Bheadh an-tairbhe ag baint leis na comhchoistí mhionlaigh agus na heagraíochtaí ag teacht isteach agus ag cur a gcuid tuairimí i láthair.” Labhair an Seanadóir Pascal Mooney faoin samhail nua mhaoinithe chomh maith agus d’ionsaigh sé an Aire Stáit go fíochmhar ar bhunús na samhla agus na húdaráis a rinne an cinneadh "An insult to intelligence" “ I suggest to the Minister of State that this proposed consultation is only a sideshow, that the decision has been taken and that the proposal emanated from the board of Foras na Gaeilge itself. ...This controversy could well have been avoided. What will be the ultimate consequence of the consultation process? To suggest it is a consultation process, when the decision has already been taken to withdraw the funding anyway from the existing organisations, is an insult to the intelligence of the people involved.” a dúirt sé. Ach chosain an tAire Stáit an samhail nua mhaoinithe agus cinneadh na Comhaireachta Thuaidh Theas athbhreithniú a chur ar bun. “We are conscious, both North and South, of the excellent work that has been carried out by the voluntary organisations down through the years. It is not my wish, nor do I know of anyone there whose wish it i to terminate the excellent work being done by these organisations. That is the reason that at a meeting of the joint council towards the end of last year, we asked Foras na Gaeilge to carry out another review. It has three months to do that. I do not blame Foras na Gaeilge for this”, a dúirt an tAire Stáit. Cairde sa chúirt Chosain an tAire Stáit beartais an rialtais agus an t-achrann a bhaineann leis na ciorruithe go léir. Dúirt sé go raibh sé ag déanamh gach dícheall na hachmhainní a choinneáil sna rannóga is éifeachtaí a chuirfeadh an teanga chun cinn. “Aon rud atáimid ag déanamh sa Ghaeltacht, caithfidh sé a bheith teanga lárnaithe. Má fhaigheann an teanga bás ins an Ghaeltacht, cé go bhfuil na gaelscoileanna ag déanamh an-obair agus cé go mbeidh an Ghaeilge mar chuid den tír i gcónaí, beidh an lúb sin ar an slabhra briste”. I ndeireadh na dála tá cairde sa chúirt aige a thabharfaidh éisteacht dó, dar leis. “Bhí an Seanadóir Ó Clochartaigh ag gearáin nach raibh mé ag bord an Rialtais. B’fhéidir nach bhfuil mé ag bord an Rialtais ach tá cairde maithe agam ann. Tá an Teachta Deenihan ann agus caithfidh mé aitheantas a thabhairt dó-san gur éirigh linn an t-airgead sin a fháil.” ©Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012.

Cór Chúil Aodha ag Féile Thraidisiúnta Bharra an Teampaill

Gaelport — 24/01/2012 15:05:00

Mar chuid d’fhéile na bliana seo beidh an banna ceoil clúiteach The Dubliners ag dul chun stáitse in Ardeaglais Theampall Chríost ar an 27 agus 28 Eanáir agus iad ag ceiliúradh 50 bliain den bhanna i mbliana. Mar aon le ceolchoirmeacha beidh seisiúin cheoil ar siúl ar fud na cathrach. I measc na gceoltóirí beidh an banna ceoil bríomhar 'Éile' ó Laurel Hill Coláiste FCJ, Luimneach, grúpa, ceoil den scoth a bhuaigh Siansa Gael Linn 2011. Beidh na mná óga ar stáitse ag 1 a chlog i Halla na Cathrach, Baile Átha Cliath ar an Satharn, 28 Eanáir agus beidh an cheolchoirm seo saor in aisce.I measc na gceoltóirí eile a bheith páirteach i bhféile na bliana seo beidh an t-amhránaí clúiteach leis an mbanna ceoil Clannad, Máire Ní Bhraonáin agus an ceoltóir Cormac De Barra. Ag seinm freisin beidh an fidléir Frankie Gavin mar aon le Cór Chúil Aodha ag canadh i Halla na Cathrach, Baile Átha Cliath ar an Satharn, 28 Eanáir 2012.I measc na gceoltóirí eile a bheith ag seinm beidh Tommy Sands, an Píobaire clúiteach as Baile Átha Cliath, Mick O’ Brien an t-amhránaí Lisa O'Neill mar aon le oíche chultúrtha agus amhráin le Noel O’ Grady ar son Pecker Dunne.Beidh an t-amhránaí aitheanta Cathy Jordan ag canadh sa Button Factory ar an 26 Eanáir agus beidh an ceoltóir óg cumasach Edel Fox ar stáitse i Halla na Cathrach i rith an lae agus beidh an banna ceoil traidisiúnta Inish Turk Beggers ag seinm ar 27 Eanáir 2012.Beidh neart ceoil eile ar siúl in ionaid éagsúla i mBarra an Teampaill. Chun tuilleadh eolais a fháil maidir leis na himeachta le linn Fhéile na bliana seo téigh chuig an suíomh gréasáin seo a leanas: www.templebartrad.com.©Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012

Scoil Cheoil ar an mBuailtín

Gaelport — 24/01/2012 14:59:00

Maireann imeachtaí Scoil Cheoil an Earraigh thar tréimhse cúig lá agus díríonn an scoil Cheoil go háirithe ar cheol, amhráin agus stíl Chorca Dhuibhne. Beidh go leor ranganna agus seisiún ceoil ar siúl le linn fhéile na bliana seo agus beidh neart ceoltóirí áitiúla in measc an aonaigh freisin. I measc na himeachtaí freisin beidh ranganna amhránaíochta, scéalaíochta, Ciorcal Comhrá, siúlóidí, seisiún ceoil mar aon le ranganna damhsa agus uirlisí éagsúla i rith an lae. Ar an 16 Feabhra seolfar dlúthdhiosca Thigh Bhric, An Riasc, Baile an Fheirtéaraigh ag 3 a’ chlog agus beidh na ceoltóirí agus amhránaithe aitheanta Caoimhín Ó Raghallaigh, Cormac Ó Beaglaoich & Jack Talty, Saileog Ní Cheannabháin i láthair. Níos déanaí sa tráthnóna beidh oíche mhór siamsaíochta in Ionad an Bhlascaoid, Dún Chaoin. Saol agus ceol Moss Martin, boscadóir ó Chorca Dhuibhne, a bhfuil a ainm le cuid de na poirt a bhíonn á múineadh i rith na Scoile Ceoil. Curtha i láthair ag Helen Ní Shé, RTE Raidió na Gaeltachta. Ar an 17 Feabhra beidh ceolchoirm mhór Oíche Éire ‘s Alba in Ionad an Bhlascaoid, Dún Chaoin. Beidh neart ceoil agus amhránaíochta ann as Éirinn agus Albain le Maggie MacInnes, Máire Ní Chéilleachair, Alan Hendersen, Ailean Domhnallach, Seosaimhín Ní Bheaglaoich agus go leor eile. Beidh ranganna á reáchtáil ar an sean-nós agus arís i mbliana beidh an damhsóir clúiteach Róisín Ní Mhainín as Ros Muc i gConamrara i láthair. I measc na gceoltóirí a beidh ag seinm le linn na Scoile Ceoil beidh Mairéad Ní Mhaonaigh, Johnny Connolly, Tomás Mac Eoin, Máirtín Tom Sheáinín, Peadar, Méabh, Eoin & Saileog Ní Cheannabháin agus go leor eile. Ag 8pm tráthnóna Shathairn, 18 Feabhra beidh ceolchoirm mhór i Halla na Feothanaí. Beidh na ceoltóirí Liam & Mick O’Connor, Peadar, Méabh, Eoin & Saileog Ní Cheannabháin, Johnny Connolly, Róisín Ní Mhainín, & aíonna speisialta eile ag dul chun stáitse. Ar an Domhnach 19 beidh Aifreann traidisiúnta na Scoile Ceoil á cheiliúradh i Séipéal Naomh Uinseann, Baile an Fheirtéaraigh áit a mbeidh Peadar Ó Riada & Cór Chúil Aodha. Tá liosta de na himeachtaí ar fáil ar: www.scoilcheoil.com. ©Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012.

Rith 2012 ar an mbóthar

Gaelport — 24/01/2012 14:41:00

Lean Rith 2010 ar aghaidh ar feadh 9 lá, ag rith ó mhaidin go hoíche i ngach Cúige den tír. Is ar son na Gaeilge a ghlac 15 Chontae, 250 baile agus na mílte duine páirt i Rith 2010, agus toisc gur éirigh chomh maith leis an chéad uair, deir na heagraithe gur ócáid dhébhliantúil a bheidh inti as seo amach. Dar le Cóilín Ó Cearbhaill, Bainisteoir Imeachta Rith 2012 'Is iontach an bealach go dtugann Rith 2012 coistí deonacha atá ag cur na Gaeilge chun cinn ina bpobal féin ar fud an Oileán le chéile i bhFéile mhór amháin. Cé gur féile mhór náisiúnta é Rith tá sé déanta suas den iliomad féilte agus imeachtaí beaga atá ar siúil i ngach ceantar nuair atá an Rith ag dul tríd.’ Leanfaidh an turas ar aghaidh trí chúige Uladh ag tabhairt cuairte ar Leitir Ceanainn, Doire, Béal Feirste, Ard Mhacha, Muineacháin agus síos chomh fada le Baile Shláine, Rath Tó agus ansin Ráth Chairn i nGaeltacht na Mí. As sin beidh daoine ag dul chun bóthair sa Phríomhchathair agus ar aghaidh chomh fada le Cill Dara, Ceatharlach, Laois, Tiobraid Árann, Luimneach agus Inis. Tosóidh an tsraith dheireanach de Rith 2012 i mBaile Locha Riach agus leanfaidh sé trí Chathair na Gaillimhe agus Conamara sula mbainfear ceann scríbe an reatha amach ar Inis Mór in Árann, áit a gcuirfear críoch spleodrach leis na himeachtaí ar Lá Fhéile Pádraig, 17 Márta 2012. Tá tuilleadh eolais maidir le Rith 2012 ar fáil ar www.rith.ie. ©Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012.

Ceiliúradh na gCeilteach ag Feis na nGael 2012

Gaelport — 24/01/2012 13:07:00

Beidh na himeachtaí ar siúl i gClub na Múinteoirí ar Chearnóg Parnell agus i gClub Chonradh na Gaeilge ar Shráid Fhearchair i gceartlár na cathrach.I measc na n-aíonna a bheidh i láthair beidh na hamhránaithe Albanacha Naomi Harvey, Gille Bhride Mac Illemhaoil agus Lucy Macrae.Beidh an t-amhránaí ar an sean-nós Eoin Warner i measc na n-aíonna Éireannacha a bheidh ar stáitse mar chuid den fhéile, mar aon leis an rinceoir agus fidléir aitheanta Rónán Ó Riagáin, Larry Kinsella ar an gconsairtín agus Éamonn Breathnach ar an bPíb Uilleann.Mar aon le neart ceoil agus malartú cultúir beidh ceardlanna éagsúla á reachtaí i Sráid Fhearchair i lár na cathrach ar an Satharn, 28 Eanáir. Tuilleadh eolais: www.feisnangael.com©Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012.

Éigse na Brídeoige 2012

Gaelport — 24/01/2012 13:02:00

I mbliana beidh sléibhte agus sléibhteoireacht in Uíbh Ráthach faoi chaibidil ag lucht na féile ach go háirithe ach déanfar cuairt ghasta soir go dtí na Himiléithe chomh maith.Féile chultúrtha is ea an Éigse, a dhéanann teacht an Earraigh a cheiliúradh agus, ag an am céanna, a dhíríonn ar ghné éigin d’oidhreacht agus de chultúr Uíbh Ráthaigh. Beidh léachtaí stairiúla, taispeántas scannáin, neart siamsaíochta agus ceol mar aon le rince agus taispeántais éagsúla ar súil ar feadh dheireadh seachtaine na Brídeoige.©Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012.

Eagrais Ghaeilge aontaithe i gcoinne na Samhla Nua Maoinithe

Gaelport — 24/01/2012 12:40:00

Tá míshástacht na n-eagraíochtaí atá bunmhaoinithe ag Foras na Gaeilge léirithe go poiblí arís agus arís eile maidir leis an tSamhail Nua Mhaoinithe féin, agus leis an bpróiseas a bhain léi. Dar leis na heagrais bhunmhaoinithe go bhfuil sé beartaithe ag an bhForas deireadh a chur le bunmhaoiniú an 19 eagras atá faoina scáth, gan dul i gcomhairle leis an earnáil d’fhonn staid reatha na hoibre a fhiosrú chun teacht ar mhodhanna nua oibre. Tá sé curtha in iúl go lom ag na heagrais nach mbeidh siad in ann feidhmiú gan bhunmhaoiniú. Chuir Foras na Gaeilge tús le hathbhreithniú ar mhaoiniú na nEagras chomh fada siar le 2008 agus mhol an Foras ‘Samhail Nua Mhaoinithe’ d’earnáil na Gaeilge. Faoin tSamhail déanfar an maoiniú a dháileadh laistigh d’ocht scéim. I measc na scéimeanna siúd beidh: scéim abhcóideachta, scéim áiseanna foghlamtha, scéim na nEalaíon, Scéim Óige, Scéim Raidió Pobail, Scéim Tacaíochta Oideachais, Scéim Réamhscolaíochta agus Scéim Tacaíochta Pobail. Tuigtear go mbeidh ciorrú mór ar líon na n-eagras Gaeilge mar gheall ar an tSamhail Nua Mhaoinithe seo, toisc nach mbeidh ach aon eagraíocht amháin (nó líon teoranta eagraíochtaí), ag cur gach scéime i gcrích. Is é an léamh atá ag na heagrais ar an tSamhail seo ná gur léir gur mian le Foras na Gaeilge obair na Gaeilge a dhéanamh feasta trí thairiscintí a lorg ar líon teoranta scéimeanna nach mairfeadh ach ar feadh trí bliana. Deirtear sa ráiteas go bhfuil an bhuairt ann go ndéanfaidh cur chuige ar bhonn córas scéimeanna iomaíocha dochar “tromchúiseach, do-leasaithe don Ghaeilge” sna blianta amach romhainn. Ar na pointí i gcoinne mholadh an Fhorais a n-áiríonn na heagrais tá: - Is eagraíochtaí pobail iad na heagraíochtaí bunmhaoinithe. Glacann cuid mhór daoine páirt iontu agus bíonn go leor eile ag brath orthu chun tacaíocht a thabhairt dóibh maidir le hionad na Gaeilge a threisiú ina saol. Murab ionann agus an saol tráchtála mar a gcuirtear seirbhísí ar conradh, ní oirfeadh cur chuige ar bhonn tairiscintí chun freastal ar riachtanais an phobail ó thaobh na Gaeilge de. - Téann moladh an Fhorais glan i gcoinne choincheap na pleanála teanga agus an riachtanas go mbeadh leanúnachas i soláthar seirbhísí. - An acmhainn is mó atá ag na heagraíochtaí ná an fhoireann atá ag obair dóibh. Faoi réir mholadh an Fhorais, áfach, bheadh ar gach eagraíocht scaoileadh leis na fostaithe acu a bhfuil a bpostanna á maoiniú ag an bhForas. Thar oíche, chaillfí saibhreas na mblianta de dhúthracht agus de thaithí. Ní fhéadfadh riamh go mbeadh an saineolas ná an taithí céanna ag oibrithe ar conradh. Ina theannta sin, dhéanfaí scrios ar an nGaeilge mar rogha gairme do dhaoine amach anseo. Chuir na heagrais bhunmhaoinithe in iúl ina gcomhráiteas go n-aithníonn siad an gá atá le forbairt agus le cuíchóiriú ar mhaithe leis na torthaí is fearr a bhaint amach, ar an luach airgid is fearr, ach nach bhfeictear dóibh go mbeidh luach ar airgead á sholáthair trí na scéimeanna nua. Deir na heagrais go bhfuil siad lán sásta obair i bpáirt leis an bhForas chun teacht ar mhúnlaí nua oibre a rachadh chun tairbhe na Gaeilge ar fud na hÉireann. I measc siúd atá luaite leis an gcomhráiteas tá na heagraíochtaí seo a leanas: Altram, An tÁisaonad, An tOireachtas, Comhaltas Uladh, Comhar na Múinteoirí Gaeilge, Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge, Comhlachas Náisiúnta Drámaíochta, Comhluadar, Conradh na Gaeilge, Cumann na bhFiann, Forbairt Feirste, Forbairt Naíonraí Teoranta, Gael Linn, Gaelscoileanna, Glór na nGael, Iontaobhas Ultach, Pobal, Raidió Fáilte agus Raidió na Life. Tá an 19 n-eagraíocht aontaithe nach mbeidh d’acmhainn acu feidhmiú gan an maoiniú bliantúil. Tá molta ag na heagrais d’Fhoras na Gaeilge meicníocht idirbheartaíochta a aontú leo le teacht ar chóras nua maoinithe a thacóidh agus a spreagfaidh an Ghaeilge sa phobal ar bhonn pleanáilte agus aontaithe. Is féidir an comhráiteas iomlán a léamh ag an nasc seo: Comhráiteas na nEagras - 17.01.12.pdf © Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012

I gCóngar i gCéin le buachan

Gaelport — 24/01/2012 11:51:00

Rugadh an scríbhneoir aitheanta Pádraig Standún i gCaisleán an Bharraigh, Co. Mhaigh Eo i 1946. Is scríbhneoir, gníomhaí agus sagart é a bhfuil clú agus cáil air. Is mar úrscéalaí is mó atá aithne air, ach léiríodh go leor drámaí leis chomh maith. Ia iad Cló Iar-Chonnacht na foilsitheoirí ar an leabhar is déanaí seo de chuid Phádraig StandúnSeo úrscéal bríomhar le neart aicsin sa scéal ata lonnaithe i gCathair gleoite Veinéis, Péarla na Meánmhara. Tá ealaíontóir óg, Adrienne, tagtha go dtí an chathair rómánsúil seo tar éis dá pósadh cliseadh, í ag súil le tús a chur le saol nua. Casann sí ar Giorgio, tiománaí tacsaí uisce, agus éiríonn siad ceanúil ar a chéile. Ach tá rún ag Giorgio.Ní Iodálach é, ach Éireannach, agus ní Giorgio an t-ainm atá air ar chor ar bith. Fear é a bhí páirteach sa Ghluaiseacht Phoblachtach aimsir na dtrioblóidí agus atá in ainm is a bheith marbh. Tá coirpigh, chomh maith lena chuid chomhbhádóirí, ar a thóir. Ceist na seachtaine seo:Cad as do Phádraig Standún? • Carna • Caisleán an Bharraigh • Béal Feirste • Nua-Eabhrac Seol freagraí agus ainm chuigduais@comhdhail.ie roimh mheán lae Déardaoin, 2 Feabhra 2012 agus bíodh na focail “Comórtas Gaelport” mar ábhar an ríomhphoist. Comhghairdeas le Padaí Ó Mianáin as Doire a bhuaigh duais an eagráin seo caite.Competition- ‘I gCóngar i gCéin’©Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012.

Conallach anois ina Uachtarán ar Oireachtas na Gaeilge

Gaelport — 24/01/2012 10:56:00

D'oibrigh Mícheál mar mhúinteoir bunscoile i mBunscoil Chill Charthaigh idir 1961 agus 1993. Agus é ag obair mar mhúinteoir, bhí baint ollmhór ag Mícheál le gníomhaíochtaí an CLG go háitiúil agus sa chontae. Idir 1977 agus 1979 bhí sé ina Chathaoirleach ar Chomórtas Peile na Gaeltachta agus bhí sé ina Chathaoirleach ar CLG Dhún na nGall idir 1980 agus 1987. Bhí sé mar bhall freisin de choiste náisiúnta Oireachtas na Gaeilge idir 1990 agus 2002. "Tá ríméad orainn gur ghlac Mícheál lenár gcuireadh le bheith ina Uachtarán do 2012,” a dúirt Liam Ó Maolaodha, Stiúrthóir Oireachtas na Gaeilge. “Ní hamháin gur cainteoir Gaeilge ó dhúchas é ach is ceannaire pobail den scoth é freisin. Tá sé fóirsteanach gur as Dún na nGall dó agus tá lúcháir orainn go bhfuilimid ag filleadh ar Leitir Ceanainn d'Oireachtas na Samhna i mí na Samhna agus an chaoi ar éirigh thar barr leis sna blianta 2004 agus in 2009” a dúirt sé. Mícheál Mac Giolla Easbuic agus Úna Uí Lachtnáin i gceannáras Fhoras na Gaeilge i mBaile Átha Cliath. ©Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012

Moltaí feabhais i dtaca leis an Acht Teanga

Gaelport — 24/01/2012 10:42:00

I measc na gcainteoirí a bhí i láthair, labhair Seán Ó Cuirreáin, An Coimisinéir Teanga, agus dúirt go gceadaíonn leasú a rinneadh ar Acht na dTeangacha Oifigiúla sa bhliain 2011 go ndéanfaí aon Acht den Oireachtas a fhoilsiú ar an idirlíon in “aon teanga oifigiúil amháin sula ndéanfar é a chló agus a fhoilsiú go comhuaineach sa dá theanga oifigiúla”. Rinneadh an leasú seo ar an Acht, gan aon chomhairliúchán poiblí, agus sular fógraíodh an t-athbhreithniú reatha ar an Acht. Dar le Seán Ó Cuirreáin: "Tá ag teipeadh go hiomlán ar an Stát polasaí earcaíochta agus córas traenála ceart a chur i bhfeidhm a chinnteodh go mbeadh líon dóthanach foirne ar fáil le seirbhís Ghaeilge a chur ar fáil go sásúil. Ní féidir leis an Stát a bheith ag súil leis go mairfidh an Ghaeilge mar a rogha teanga ag an bpobal sa Ghaeltacht má leantar ag brú Béarla ar phobal na gceantar sin lena gcuid gnóthaí oifigiúla a dhéanamh. Ní raibh staid na teanga mar theanga phobail chomh leochaileach riamh agus atá anois sa Ghaeltacht, agus ní thugann an córas mar atá sé i láthair na huaire deis do mhuintir na Gaeltachta a gcuid gnó a dhéanamh trí Ghaeilge." Thacaigh Éamonn Mac Niallais, Guth na Gaeltachta le seasamh an Choimisinéara i dtaobh pholasaí earcaíochta an Stáit a thabharfadh aitheantas breise d’iarrthóirí le Gaeilge, agus dúirt go mbeadh an-tairbhe ag polasaí dá leithéid don Ghaeilge agus nach mbeadh aon chostas ag baint leis. Dúirt Mac Niallais freisin, gur gá muintir na Gaeltachta, agus pobal labhartha na teanga timpeall na tíre a chur ar an eolas faoina gcearta teanga, agus iad a ghríosú chun na cearta sin a éileamh. Ag tagairt dó go sonrach do chomharthaí bóthair, mhol Julian de Spáinn, Ard-Rúnaí Chonradh na Gaeilge gur gá go mbeadh an cló céanna in úsáid sa dá theanga oifigiúla, agus mhol sé cló 'Turas'. Thug sé moltaí chun cinn freisin maidir le dathanna na gcomharthaí, agus conas barr feabhais a chur ar chruth na bhfocal. Dá gcuirfí moltaí Julian i bhfeidhm is mar seo thíos a bhreathnódh comharthaí bóthair dátheangacha ar mhótarbhealaí na tíre amach anseo. I dtreo dheireadh an tsiompóisiam reáchtáladh fóram plé oscailte, faoi Chathaoirleacht Eimear Ní Chonaola, Nuacht TG4. I measc na moltaí eile a cuireadh chun cinn maidir le leasú na reachtaíochta in Acht na dTeangacha Oifigiúla, moladh: - go gcuirfí dualgais reachtúla ar chomhlachtaí poiblí a gcuid seirbhísí a sholáthar trí mheán na Gaeilge sa Ghaeltacht ar chomhchaighdeán leis na seirbhísí a chuirtear ar fáil trí Bhéarla in áiteanna eile. - An t-ualach riaracháin agus maorlathais a bhaineann le feidhmiú Acht na dTeangacha Oifigiúla a laghdú trí chuíchóiriú agus sruthlíniú, agus gur chóir córas traenála ceart a chur ar fáil do sholáthraithe seirbhísí Stáit. - go gcosnófaí neamhspleáchas Oifig an Choimisinéara Teanga, agus nach gcónascfaí é le hOifig an Ombudsman. - go n-aithneofaí nár oibrigh córas na scéimeanna teanga go dtí seo, agus go mbreathnófaí ar bhealaí eile chun dualgais na gComhlachtaí Poiblí a dhaingniú. - go mbeadh dualgais chomónta i measc Comhlachtaí Poiblí cosúla ionas go mbeadh tuiscint ag an bpobal ar na seirbhísí ar féidir leo a bheith ag súil leo sa dá theanga oifigiúla. Cuirfear aighneacht chuimsitheach le chéile bunaithe ar imeachtaí an tsiompóisiam agus cuirfear seo faoi bhráid an Rialtais mar ábhar cúnaimh don phróiseas athbhreithnithe ar Acht na dTeangacha Oifigiúla. Mar chuid den phróiseas athbhreithnithe, tá an Rialtas ag lorg tuairimí an phobail maidir le hAcht na dTeangacha Oifigiúla, agus is féidir suirbhé, (nach dtógann ach 10 nóiméad) a líonadh isteach ar an suíomh idirlín: www.ahg.gov.ie. Sleamhnáin le híoslódáil: Sleamhnáin le Dáithí Mac Cárthaigh (Eanáir 2012).pdf Sleamhnáin le Julian de Spáinn (Eanáir 2012).pdf Sleamnáin le Séamus Mac Giolla Chomhaill (Eanáir 2012).pdf Sleamnáin le Seán Ó Cuirreáin (Eanáir 2012).pdf ©Foilsithe ar Gaelport.com 24 Eanáir 2012

Oidhreacht na hIrise Comhar le ceiliúradh i gCathair na Mart

Gaelport — 23/01/2012 12:02:00

Tá sé tráthúil go bhfuil cloch mhíle na hIrise á ceiliúradh le linn na scoile, dar le Máire Ní Neachtain, atá ina stiúrthóir ar an scoil i gcomhpháirt le Deirdre Nic Mhathúna. “Bhí baint nach beag ag an chéad ghlúin d’eagarthóirí agus scríbhneoirí Comhar, le bunú Cuman Mherriman i 1967” a deir sí. Alan Titley Ollamh Emeritus le Gaeilge, Coláiste na hOllscoile Corcaigh agus Darach Ó Scolaí a thabharfaidh mórléachtaí na scoile ar ghnéithe de scríbhneoireacht, de litríocht agus d’fhoilsitheoireacht na Gaeilge. Iarrfar ar an Ollamh Titley dualgas eile a chomhlíonadh, is é sin dhá leabhar nua atá foilsithe ag Cló Iar-Chonnacht a sheoladh go hoifigiúil i rith na scoile chomh maith ar an Satharn, 28 Eanáir in Óstán Westport ag 12.30 i.n. Tugann An tSlat Féithleoige: Ealaíona an Dúchais 1800-2000 le Stiofán Ó Cadhla léargas ar stair, feidhmeanna, agus ról leanúnach na n-ealaíon dúchais in Éirinn san aonú haois is fiche. Chomh maith leis sin, seolfar Párliment na bhfíodóirí atá curtha in eagar ag Seán Ó Duinnshléibhe, léachtóir i Scoil Léann na Gaeilge, Coláiste na hOllscoile Corcaigh. Is spéis leis an Duinnshléibheach scríbhinní próis na hochtú agus na naoú haoise déag, go sonrach scríbhinní próis Dháibhí de Barra. Is é Párliment na bhFíodóirí, eagrán criticiúil d’aoir a chum an Barrachan. An iriseoireacht agus léirmheastóireacht a foilsíodh san iris i gcaitheamh na mblianta a bheidh idir chamáin ag Meadhbh Ní Eadhra, Eilís Ní Dhúill agus Fionntán de Brún maidin Dé Sathairn, nuair a reáchtálfar an siompósiam 'Fís na bhFocal'. Seolfar móreagrán comórtha den iris ar an Satharn mar a léifidh scríbhneoirí óga cuid dá saothar ag an seisiún seo. Maidin Domhnaigh beidh sleachta as Comhar thar na blianta á léamh ag Gréagóir Ó Dúill, Doireann Ní Bhriain agus Liam Ó Dochartaigh. ©Foilsithe ar Gaelport.com 23 Eanáir 2012.

Torthaí an Údaráis 2011

Gaelport — 23/01/2012 10:57:00

Eisíodh ráiteas ar maidin inar tugadh cur síos ar ghníomhaíochtaí Údarás na Gaeltachta sa bhliain 2011. Deirtear san athbhreithniú ar thorthaí na bliana go raibh an líon post a cailleadh le bliain anuas ag leibhéal i bhfad níos ísle ná mar a bhí le roinnt blianta anuas, le laghdú 40% in 2011 i gcomparáid le 2009. Cruthaíodh 734 post i gcliantchomhlachtaí Údarás na Gaeltachta – ach nuair a chuirtear líon na bpost a cailleadh san áireamh bhí glanchaillteanas de 104 post i gceist. Tugtar le fios chomh maith go raibh 7,500 duine fostaithe i gcliantchomhlachtaí an Údaráis ag deireadh na bliana. Chuir an tAire Stáit do Ghnóthaí Gaeltachta Dinny McGinley TD fáilte roimh an ráiteas ar maidin. Dúirt sé gur cúis dóchais é fosta go bhfuil beartaithe ag roinnt cliantchomhlachtaí de chuid an Údaráis pleananna forbartha a chur i gcrích agus infheistíocht bhreise a dhéanamh i dtaighde agus i bhforbairt sna blianta amach romhainn. Tugtar le fios sa tuarascáil go raibh díolachán iomlán de €750 milliún ag cliantchomhlachtaí an Údaráis sa bhliain 2010 agus gur bhain €399 milliún de le heaspórtáil, méadú 13% ar an bhliain roimhe sin. Chomh maith leis sin, chuir an tÚdarás tacaíocht ar fáil d’fheidhmiú 82 naíonra ar a raibh 950 páiste ag freastal agus cuireadh cúnamh ar fáil do 62 club óige agus ionad buail isteach i gceantair Ghaeltachta. ©Foilsithe ar Gaelport.com 23 Eanáir 2012.

Dánta á lorg

Gaelport — 17/01/2012 16:36:00

Iarrtar ar fhilí dánta Gaeilge/Gàidhlige a sheoladh chuig Rody Gorman ag anguth@btinternet.com.Cuirfear fáilte roimh iarratais go dtí tús mhí Aibreáin. Ní ghá aistriúcháin a chur ar fáil leis na dánta. Foilsithe ar Gaelport.com 17 Eanáir 2012

Cúrsaí Gaeilge agus Gaeltachta le plé sa Seanad Dé Céadaoin

Gaelport — 17/01/2012 15:40:00

Ba é an Seanadóir Trevor Ó Clochartaigh a mhol an díospóireacht agus is deis iontach é seo chun ardán náisiúnta a thabhairt do na mórcheisteanna atá ag déanamh imní do phobal na Gaeilge dar leis.Ag labhairt dó ag Tóstal na Gaeilge ag an deireadh seachtaine nocht sé an tuairim go raibh ionadaithe i dTeach Laighean aineolach go leor ar na ceisteanna atá ag déanamh tinnis do phobal na Gaeltachta. Dúirt sé áfach go dtugann díospóireachtaí mar sin deis do Sheanadóirí páirt a ghlacadh sa phlé.Ar na hábhair is mó a bheidh idir chamáin ag na Seanadóirí beidh an t-athbhreithniú ar Acht na dTeangacha Oifigiúla, An Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge, Todhchaí Údarás na Gaeltachta, Cónascadh Oifig an Choimisinéara Teanga le hOifig an Ombudsman, Maoiniú na n-eagras Gaeilge agus Gaeltachta agus ciorruithe i scoileanna tuaithe agus Gaeltachta.Beidh imeachtaí an lae le feiceáil ar http://www.seanad.tv.©Foilsithe ar Gaelport.com 17 Eanáir 2012.

Éileamh Idirnáisiúnta ar Acht Teanga do Thuaisceart Éireann

Gaelport — 17/01/2012 14:04:00

Foilsíodh moltaí an choiste comhairleach an tseachtain seo caite agus cáintear ann an mhoilleadóireacht a bhain le reachtaíocht a thionscnamh chomh maith le cur chuige na n-údarás i dTuaisceart Éireann tar éis dóibh diúltú arís roimh pháirt a ghlacadh sa phróiseas comhairliúcháin. Ábhar díomá is ea é dar leo nach bhfuil atmaisféar dearfach i leith na Gaeilge sa saol poiblí i dTuaisceart Éireann agus go gcuirtear i gcoinne deiseanna úsáide na teanga ar an mbonn gurb ionann iad agus leithcheal i gcoinne dreamanna eile sa phobal. Tá dualgais ag an Ríocht Aontaithe cosaint a thabhairt do chearta teanga mar chuid den chreat-Choinbhinsiún um Chosaint Mionlach Náisiúnta. Is léir gur beag dul chun cinn a baineadh amach i dtaobh na reachtaíochta teanga ó d’iarr Coiste na nAirí de Chomhairle na hEorpa ar ar na húdaráis reachtaíocht a thionscnamh sa bhliain 2007. Rinne ionadaithe ón gcoiste cuairt ar Thuaisceart Éireann an samhradh seo caite agus labhair siad le grúpaí éagsúla a bhíonn i mbun cearta daonna a chosaint sa dhlínse. Ina measc siúd bhí Pobal, scátheagraíocht do phobal na Gaeilge i dTuaisceart Éireann agus dar le Janet Muller, Príomhfheidhmeannach Phobal, tá sé ‘suntasach’ go bhfuil an t- éileamh ar reachtaíocht teanga ar cheann de na trí phríomhmholadh a rinne an coiste. Scrúdaítear sa tuarascáil ceisteanna a bhaineann le cúrsaí oideachais, na meáin, ciníochas, caidreamh pobail, cúrsaí creidimh, craoltóireacht, agus labhairt agus úsáid mionteangacha sa saol poiblí. Moladh go láidir do na húdaráis i dTuaisceart Éireann agus sa Ríocht Aontaithe iarracht a dhéanamh gan ciorruithe airgeadais a chur i bhfeidhm más féidir lena cinntiú nach ndéanfar dochar suntasach do chás na mionlach agus go ndéanfar measúnú leanúnach ar thionchar na gciorruithe sin amach anseo. D’fhonn sin, luadh an bhuairt a bhí ar an gcoiste comhairleach mar gheall ar phleananna na Comhairle Aireachta Thuaidh Theas cuíchóiriú a dhéanamh ar struchtúr agus ar an maoiniú atá á bhfáil ag na heagrais Ghaeilge ó Fhoras na Gaeilge. Tugtar faoi deara chomh maith na coimhlintí atá ann maidir le maoiniú agus na riachtanais éagsúla atá cainteoirí Albainis Uladh i gcomparáid le cainteoirí Gaeilge sa Tuaisceart agus gur tharla sé gur diúltaíodh roimh maoiniú a thabhairt do thograí Gaeilge ar an mbonn nach raibh maoiniú ar chomhchéim le fáil ag tograí a d’fhreastail ar Albainis Uladh. ©Foilsithe ar Gaelport.com 17 Eanáir 2012.

Imní léirithe ag Eagrais Ghaeilge maidir le struchtúr úr maoinithe

Gaelport — 17/01/2012 10:10:00

Chuir na heagraíochtaí sin uile glan in aghaidh na samhla nua maoinithe atá molta ag Foras na Gaeilge don earnáil bhunmhaoinithe. Iarradh ar Fhoras na Gaeilge athbhreithniú a dhéanamh ar an earnáil agus moltaí athchóirithe a mholadh. Dar leis na heagrais bhunmhaoinithe go bhfuil sé beartaithe ag an bhForas deireadh a chur le bunmhaoiniú an 19 eagras atá faoina scáth, gan dul i gcomhairle leis an earnáil d’fhonn staid reatha na hoibre a fhiosrú chun teacht ar mhodhanna nua oibre. Tá sé curtha in iúl go lom ag na heagrais nach mbeidh siad in ann feidhmiú gan bhunmhaoiniú. Chuir Foras na Gaeilge tús le hathbhreithniú ar mhaoiniú na nEagras chomh fada siar agus 2008 agus mhol an Foras ‘Samhail Nua Mhaoinithe’ d’earnáil na Gaeilge. Faoin tSamhail déanfar an maoiniú a dháileadh laistigh de na hocht scéim, ina measc: scéim abhcóideachta, scéim áiseanna foghlamtha, scéim na nEalaíon, Scéim Óige, Scéim Raidió Pobail, Scéim Tacaíochta Oideachais, Scéim Réamhscolaíochta agus Scéim Tacaíochta Pobail. Ach tuigtear go mbeidh ciorrú mór ar líon na n-eagras Gaeilge mar gheall nach mbeidh aon eagraíocht amháin nó líon teoranta eagraíochtaí, más gá ag feidhmiú gach scéime. Tá curtha in iúl ag na heagrais gur mian le Foras na Gaeilge obair na Gaeilge a dhéanamh feasta trí thairiscintí a lorg ar líon teoranta scéimeanna nach mairfeadh ach ar feadh trí bliana. Deirtear sa ráiteas go bhfuil an bhuairt ann go ndéanfaidh cur chuige ar bhonn córas scéimeanna iomaíocha dochar “tromchúiseach, do-leasaithe don Ghaeilge” sna blianta amach romhainn. Ar na pointí i gcoinne mholadh an Fhorais a n-áiríonn na heagrais tá: - Is eagraíochtaí pobail iad na heagraíochtaí bunmhaoinithe. Glacann cuid mhór daoine páirt iontu agus bíonn go leor eile ag brath orthu chun tacaíocht a thabhairt dóibh maidir le hionad na Gaeilge a threisiú ina saol. Murab ionann agus an saol tráchtála mar a gcuirtear seirbhísí ar conradh, ní oirfeadh cur chuige ar bhonn tairiscintí chun freastal ar riachtanais an phobail ó thaobh na Gaeilge de. - Téann moladh an Fhorais glan i gcoinne choincheap na pleanála teanga agus an riachtanas go mbeadh leanúnachas i soláthar seirbhísí. - An acmhainn is mó atá ag na heagraíochtaí ná an fhoireann atá ag obair dóibh. Faoi réir mholadh an Fhorais, áfach, bheadh ar gach eagraíocht scaoileadh leis na fostaithe acu a bhfuil a bpostanna á maoiniú ag an bhForas. Thar oíche, chaillfí saibhreas na mblianta de dhúthracht agus de thaithí. Ní fhéadfadh riamh go mbeadh an saineolas ná an taithí céanna ag oibrithe ar conradh. Ina theannta sin, dhéanfaí scrios ar an nGaeilge mar rogha gairme do dhaoine amach anseo. Chuir na heagrais bhunmhaoinithe in iúl ina gcomhráiteas go n-aithníonn siad an gá atá le forbairt agus le cuíchóiriú ar mhaithe leis na torthaí is fearr a bhaint amach, ar an luach airgid is fearr, ach nach bhfeictear dóibh go mbeidh luach ar airgead á sholáthair trí na scéimeanna nua. Deir na heagrais go bhfuil siad lán sásta obair i bpáirt leis an bhForas chun teacht ar mhúnlaí nua oibre a rachadh chun tairbhe na Gaeilge ar fud na hÉireann. Ina measc siúd atá luaite leis an gcomhráiteas ar maidin tá 12 eagraíocht atá lonnaithe sa deisceart: An tOireachtas, Glór na nGael, Comhlachas Náisiúnta Drámaíochta , Comhluadar, Cumann na bhFiann, Comhar na Múinteoirí Gaeilge, Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge, Conradh na Gaeilge, Forbairt Naíonraí Teoranta, Gaelscoileanna, Gael Linn agus Raidió na Life. Chomh maith leis sin deir 7 eagraíocht eile atá lonnaithe i Tuaisceart Éireann nach mbeidh siad in ann feidhmiú gan an maoiniú bliantúil ina measc, Altram, An tÁisaonad, Comhaltas Uladh, Forbairt Feirste, Pobal, Iontaobhas Ultach agus Raidió Fáilte. Tá molta ag na heagrais d’Fhoras na Gaeilge meicníocht idirbheartaíochta a aontú leo le teacht ar chóras nua maoinithe a thacóidh agus a spreagfaidh an Ghaeilge sa phobal ar bhonn pleanáilte agus aontaithe. Is féidir an comhráiteas iomlán a léamh ag an nasc seo: Comhráiteas na nEagras - 17.01.12.pdf © Gaelport.com 17 Eanáir 2012

Seirbhís Idirchreidmheach i nGaeilge

Gaelport — 16/01/2012 13:19:00

Tá sé fógartha ag Cumann Gaelach na hEaglaise go mbeidh an tseirbhís ar siúl i rith Sheachtain na hAontachta Chríostaí in Ardtheampall Chríost, Baile Átha Cliath, Dé hAoine 20 Eanáir 2012 ag 8:00 i.n. Cuireadh tús leis an tseirbhís sa bhliain 1971 agus tá sí á reáchtáil go rathúil ó shin. Tá tacaíocht iontach faighte ag Cumann Gaelach na hEaglaise a bhfuil mar aidhm aige an gaelachas a spreagadh i measc bhaill na heaglaise. Cuirfear sólaistí ar fáil thíos staighre sa Lusca i ndiaidh na seirbhíse áit a mbeidh an taispeántas dátheangach 'Scoth na Leabhar' le feiceáil. Tá fáilte roimh chách a bheith i láthair. © Foilsithe ar Gaelport.com - 16 Eanáir 2012

“Neamhspleáchas Oifig an Choimisinéara Teanga Ríthábhachtach” a deir aoichainteoirí Thóstal na Gaeilge 2012.

Gaelport — 14/01/2012 15:12:00

‘Treisiú Stádas na Gaeilge’ a bhí mar théama an Tóstail i mbliana, agus leag na haoichainteoirí idirnáisiúnta An tOllamh Colin Williams (An Bhreatain Bheag), Dr Wilson McLeod (Albain) agus an tOllamh François Grin (An Eilvéis) an-bhéim ar thábhacht neamhspleáchas Oifig an Choimisinéara Teanga chun stádas na Gaeilge a neartú faoin Acht Teanga, agus dúirt nach mbeadh muinín ag an bpobal in Oifig an Choimisinéara mura mbeadh an t-oifig sin iomlán neamhspleách. I measc siúd a labhair le linn an Tóstail, bhí an Coimisinéir Teanga, Seán Ó Cuirreáin, agus Séamus Mac Giolla Chomhail, Príomhoifigeach de chuid na Roinne Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta, maraon le saineolaithe acadúla sa tsochtheangeolaíocht agus sa phleanáil teanga, agus gníomhairí teanga áitiúla. Tháinig sé chun solais arís agus arís eile le linn óráidí na n-aoichainteoirí gur léiriú í an easpa dul chun cinn ar dhaingniú agus ar chur i bhfeidhm na scéimeanna teanga faoin gcóras reatha gur cur i bhfeidhm drogallach atá ar siúl ag formhór na gComhlachtaí Poiblí, go bhfuil teipthe ar an Roinn Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta an córas reatha a riaradh go héifeachtach, agus gur gá aghaidh a thabhairt ar an gceist seo go práinneach. Moladh le linn an Tóstail go mbreathnófaí ar an bhféidearthacht a mhalairt de chóras a fheidhmiú a chuimseodh rangú ar Chomhlachtaí Poiblí faoin Acht chun seirbhísí a sholáthar trí mheán na Gaeilge don phobal a bheadh ar chomhchaighdeán leis na seirbhísí a chuirtear ar fáil trí Bhéarla. Moladh go mbeadh ról lárnach ag Oifig an Choimisinéara Teanga faoin gcóras úr i dtaca le dul i bhfeidhm ar nósmhaireachtaí laistigh de na Comhlachtaí Poiblí agus maidir le smachtbhannaí a ghearradh sa chás nár chomhlíon na Comhlachtaí Poiblí a ndualgais reachtúla. Ag tacú go láidir dóibh le moltaí an Choimisineára Teanga, d’aithin na saineolaithe a labhair ag an Tóstal go bhfuil géarchéim ann maidir leis an líon íseal foirne sa chóras poiblí atá in ann seirbhís a sholáthar in dhá theanga oifigiúla an Stáit. Aontaíodh go bhfuil sé riachtanach go gcuirfear polasaí earcaíochta i bhfeidhm a thabharfaidh aitheantas d’inniúlacht sa Ghaeilge agus sa Bhéarla araon agus a chinnteoidh, dá réir, go mbeidh líon níos airde den fhoireann sna Comhlachtaí Poiblí faoin Acht in ann plé leis an bpobal trí mheán na Gaeilge. Beidh na moltaí ar fad a tháinig chun cinn le linn an Tóstail mar bhunús d’aighneacht Chomhdháil Náisiúnta na Gaeilge chuig an Roinn Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta. Foilseofar achoimre na moltaí sin ar Gaelport.com, príomhshuíomh eolais na Gaeilge, chun go mbeidh siad ar fáil mar threoir don phobal agus iad ag líonadh suirbhé na Roinne nó ag ullmhú aighneachtaí le cur faoi bhráid na Roinne. Ag labhairt dó ag Tóstal na Gaeilge 2012, dúirt Uachtarán Chomhdháil Náisiúnta na Gaeilge, Pádraig Mac Fhearghusa gur léirigh “an líon ard daoine a d’fhreastail ar Thóstal na Gaeilge i mbliana an spéis agus an tuiscint atá ag an bpobal i gcoitinne san athbhreithniú ar Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003”. Deir Mac Fhearghusa gur gá don phobal “gníomhú agus freagairt don athbhreithniú trí suirbhé na Roinne Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta a chomhlánú roimh dheireadh na míosa”. © Gaelport.com 14 Eanáir 2012

Gaeilge na hArdteiste faoi chaibidil i sraith úr raidió

Gaelport — 13/01/2012 9:50:00

Cuireadh tús le sraith eile den chlár ar Raidió na Life 106.4FM ar 6 Eanáir 2012 ag 6:30i.n. agus leanfaidh sí go tráth na scrúdaithe. Beidh na cláir go léir ar fáil i bhfoirmpodchraolta chomh maith. Beidh Béaltriail na hArdteiste mar ábhar na sraithe ar feadh ocht gclár agus cuirfear neart eolais ar fáil maidir le cluastuiscint, léamhthuiscint agus le ceapadóireacht chomh maith. Díreofar ar na gnéithe nua a bhaineann leis an mBéaltriail - cur síos ar shraith phictiúir agus comhrá. Beidh cur chuige éagsúil i gceist leis an deich gclár eile. Is é cúrsaí litríochta a bheidh mar bhunús na sraithe ansin agus pléifidh beirt shaineolaithe ar phainéal ábhar an chúrsa litríochta. An ghné is suntasaí a bhaineann leis an tsraith seo ná go gcuireann sí deis ar fáil do mhic léann éisteacht le máistrí móra na litríochta ag léamh a gcuid saothar, filí agus scéalaithe ar nós Nuala Ní Dhomhnaill, Cathal Ó Searcaigh, Pádraig Mac Suibhne, Biddy Jenkinson, Ré Ó Laighléis, Éibhlís Ní Dhuibhne agus Deridre Ní Ghrianna. Áis do mhúinteoirí atá sa tsraith chomh maith sa tslí gur féidir plé oscailte a dhéanamh sa seomra ranga le cuidiú na bpodchraoltaí. © Foilsithe ar Gaelport.com - 13 Eanáir 2012

Lón intinne do lucht na Gaeilge le fáil ag Imbolc 2012

Gaelport — 12/01/2012 15:49:00

Ar an mórgóir, is beag a d’athraigh idir an dá linn ach tá feabhas agus forbairt tagtha ar an gcomhdháil lae agus fillfidh sé i mbliana le lón intinne, ábhar machnaimh agus anraith sicín de bhunús nua a thabhairt d’anamacha cráite na tíre Dé Sathairn 18 Feabhra. Roghnaíodh teideal na féile Cheilteach ‘Imbolc’ mar ainm na comhdhála. Oireann an t-ainm sin don mar tagann spriocanna an tionóil leis an gcoincheap siombalach taobh thiar den fhéile. “Ceiliúrann an fhéile na rudaí a fhásann san earrach tar éis iad a bheith dorcha rúnda faoin talamh i rith an gheimhridh” a deir Tomás Ó hAodha a bhíonn ag eagrú na comhdhála lena bhean chéile Bernice gach aon bhliain. Is féidir linn mar a deir an Meiricéanach. Ceannródaithe, fiontraithe agus daoine spreagúla ó gach réimse oibre ón saol gnó, na healaíona, na heolaíochtaí a bheidh ar an ardán ar an lá. Ina measc beidh an ceoltóir clúiteach spreagúil Liam Ó Maonlaoi. Tá sé de bhua ag Ó Maonlaí go bhfuil sé in máistreacht a dhéanamh ar stíleanna ceoil úrnua domhanda agus d’éirigh go geal leis an an togra ceoil is déanaí dá chuid, ‘Rian’ a bhí go mór i mbéal i phobail le linn Féile Amharclannaíochta Bhaile Átha Cliath san fhómhar. “Is í an éagsúlacht don chuid is mó agus an réimse leathan d’ábhar a bhíonn ar siúl ag cainteoirí Gaeilge ar fud an domhain a bhí ar intinn againn a chur ar shúile na nGaeilgeoirí”, a deir Tomás agus clár an tóstail á phlé aige. Mar sin ní chuireann sé ionadh ort go mbeidh iarchéimí sa réaltfhisic, Diarmaid de Búrca ag caint ar fhorbairtí sa tsaotharlann agus ar dhomhan rúnda rabhcháin réaltacha pulsáir agus leis ar stáitse beidh Feargal Ó Moráin atá ina chathaoirleach le Fiontraíocht Éireann ag caint ar thaighde, fhorbairt agus ar an nuálaíocht. Bád tarrthála na nuálaíochta agus na fiontraíochta is mó a rachaidh chun cúnaimh dúinn de réir mar a dhéanfar iarracht fadhb na dífhostaíochta a réiteach amach anseo, dar leo. Is bhfad iad na cnoic i bhfad uainn- ach d’fhéadfaimis iad a dhreapadh gan stró. Cad iad na tréithe atá ag dreapadóir díograiseach agus conas gur féidir linn leas a bhaint astu? Is í sin an cheist a bheidh á plé ag Darach Ó Murchú, sléibhteoir agus teagascóir atá tar éis dul chomh fada leis na Himiléithe sa tóir ar a dhúshlán pearsanta. Straitéis an bhanfhicheallaí agus seift an údair agus an cheoltóra a bheidh á bplé ag Úna Ó Boyle agus is cinnte go mbeidh sé spéisiúil cad atá foghlamtha aici óna ceird, agus cad a déarfaidh an t-údar eile a bheidh ina measc ar an lá, Eoghan Mac Giolla Bhríde, a bhfuil dhá chnuasach gearrscéalta foilsithe aige "Idir Feoil is Leathar" agus "Díbeartaigh". Chomh maith leis sin beidh ball d'Acadamh Ríoga Éireann agus Comhalta de Chumann na nInnealtóirí Annraoi de Paor ag labhairt ar chúrsaí innealatóireachta. Beidh an deis ag gach aon duine a bhfuil rochtain acu ar an idirlíon blas a fháil ar an ócáid mar déanfar taifead ar na cainteanna agus cuirfear ar fáil níos déanaí sa bhliain iad. Ach is cinnte gur lá tairbheach taitneamhach atá i ndán do na sluaite a bheidh ag dul ó dheas go dtí an Ionad Cultúrtha an lá sin. Tá an óstán áitiúil lán go doras cheana féin, agus beidh meascán idir mhuintir na Gaeltachta agus thurasóirí ag freastal ag an ócáid. Oilithreacht nua-aimseartha a bheidh ann do roinnt de na daoine fhreastalóidh ar an ócáid. “Cheapamar go raibh sé tábhachtach an deis a thabhairt do dhaoine blas a fháil ar cheantair agus ar dhearcadh eile. “Tá sé tugtha faoi deara agam nuair a chuireann tú daoine isteach in áit nua ar leith go háirithe sa Ghaeltacht go n-athraíonn meon na ndaoine agus bíonn siad níos oscailte rudaí a fhoghlaim agus a bheith páirteach sa díospóireacht” a deir Tomás. Más mian leatsa a bheith páirteach sa phlé, cuirfear tús le Imbolc Dé hAoine 17 Feabhra le ceolchoirm san Ionad Cultúrtha. Beidh Liam Ó Maonlaoi le cloisteáil i mbun ceoil an oíche sin agus an lá dár gcionn,18 Feabhra beidh an chomhdháil ag tosú ag 10 rn. Beidh na físeáin ar fáil ar www.imbolc.ie. ©Foilsithe ar Gaelport.com 12 Eanáir 2012

Turas Nua ar Iarnród Uladh

Gaelport — 12/01/2012 15:19:00

Cuirfear tús le sraith úrnua do TG4, Iarnród Uladh de chuid Waddell Media ar an Déardaoin 12 Eanáir ag 8in agus leanfaidh sí ar feadh ceithre seachtaine ag an am céanna. Tá sí scéalaithe ag Póilín Ní Chiaráin agus is í Edel O'Mahony a léirigh agus a stiúraigh. Déanfaidh an tsraith stairiúil fhaisnéise seo cur síos ar an iarnród i gCúige Uladh, ag baint leasa as scéalta áitiúla, suimiúla a bhaineann le stair an iarnróid go dtí gur dúnadh na línte. Díreofar ar cheithre líne i gCúige Uladh:Iarnród Dhoire agus Loch Súilí, Iarnród Ghleann an Chlochair, Iarnród Bhéal Feirste agus Co. an Dúin agus Iarnród Bhaile an Chaistil agus is iad na línte iarainn seo a bheidh mar stuchtúr ar a rothlaíonn ábhar an chláir. Beidh físeáin chartlainne, agallaimh le saineolaithe agus cuimneacháin phearsanta an phobail sna ceantracha éagsúla i measc achmhainní taighde an chláir. Inseofar scéal na traenach agus an éifeacht a bhí aici ar an ngnáthshaol agus caithfear súil ar an éifeacht a bhí ag an gCustam ar an líne tráth a bunaíodh an teorann agus ar an tubaiste uafásach a bhuail tarbhealach Abhainn Choradh sa bhliain 1925. Déanfar cur síos le linn na sraithe ar ghlaic lán de scéalta ar nós, eachtra an ghabhair chliste a chuaigh ar sheachrán ar líne Iarnróid Ghleann an Chlochair, timpiste Bhaile Mhic Gearóid i mBéal Feirste sa bhliain 1945 agus chomh maith leis sin, an éifeacht a bhí ag sneachta mór 1947 ar Iarnród Bhaile an Chaistil. © Foisithe ar Gaelport.com - 12 Eanáir 2012

Ciorcal Comhrá Cois Teallaigh

Gaelport — 10/01/2012 14:43:00

Beimid ag bualadh le chéile Dé Luain, 23 Eanáir 2012 arís agus beidh an ciorcal comhrá feiliúnach do dhaoine fásta ag gach leibhéal cumais. Seo deis iontach do dhaoine feabhas a chur a gcuid Gaeilge labhartha in atmaisféar neamhfhoirmeálta agus bualadh le cairde nua ag an am ceanna. Beidh an ciorcal comhrá ar siúl i gCois Teallaigh, Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge 46 Sráid Chill Dara, Baile Átha Cliath 2 ón 5.30 go dtí 6.45 in Costas iomlán de €12 ar tréimhse 7 seachtaine ( 23 Eanáir – 05 Márta 2012) Tuilleadh eolas le fáil ó Bhrígíd ag 01 679 4780 nó seol ríomhphost chuig brighid@comhdhail.ie Míle fáilte roimh chách a bheith i láthair agus taitneamh a bhaint as an gcomhluadar agus cupán deas tae nó caife. Foilsithe ar Gaelport.com 10 Eanáir 2012.

Scoil Gheimhridh Chumann Merriman 2012

Gaelport — 10/01/2012 14:28:00

Beidh an scoil Gheimhridh ar siúl ón Aoine 27 go dtí an Domhnach 29 Eanáir 2012. Comhar @ 70: Borradh sa Litríocht an téama atá roghnaithe do Scoil Gheimhridh na bliana seo. Mar chuid de na himeachtaí beidh léachtaí, cur i láthair, léamh agus cur síos ar chúrsaí litríocht na Gaeilge. Ionad Hotel Westport Cathair na Mart Co. Mhaigh Eo. Éire Beidh Club Merriman ar siúl gach oíche le ceol Gaelach, amhráin agus damhsa. Tuilleadh eolais : Deirdre Nic Mhathúna i gColáiste Phádraig: Guthán: (01) 884 2352/R-phost: Deirdre.NicMhathuna@spd.dcu.ie Máire Ní Neachtain i gColáiste Mhuire gan Smál i Luimneach 086 3820671 Tá gach eolas ar fáil ón suíomh www.merriman.ie. Foilsithe ar Gaelport.com 10 Eanáir 2012

Roghnaigh an Ghaeilge mar dhea-rún na hAthbhliana 2012

Gaelport — 10/01/2012 14:02:00

Idir chiorcail chomhrá agus ranganna Gaeilge, tá rogha leathan ar fáil ar fud na tíre do dhaoine idir óg agus aosta, agus dóibh siúd le cúpla focal nó iad siúd atá líofa ach ar mhaith leo cleachtadh a fháil. Arís i mbliana beidh ranganna á dtairiscint atá oiriúnach do Theastas Eorpach na Gaeilge, is é sin gur féidir cáilíocht a bhaint amach sa Ghaeilge gan freastal ar Ollscoil nó ar institiúid tríú leibhéal is cuma cén áit sa tír ina bhfuil tú. Cuireann Gaelchultúr ranganna Gaeilge ar fáil do dhaoine fásta ag sé leibhéal, trí huaire sa bhliain in ionaid éagsúla timpeall na tíre - ina measc tá Baile Átha Cliath, Ceatharlach, Corcaigh, Luimneach, Sligeach agus An Muileann gCearr i gCo. na hIarmhí. Anuas air seo, cuireann Gaelchultúr Dianchúrsa ullmhúcháin ar fáil d’agallaimh do Dhioplóma Iarchéime san Oideachas agus Dianchúrsa ullmhúcháin i gcruinneas na Gaeilge i mBaile Átha Cliath. Cuireann Gael Linn rogha de ranganna ar fáil freisin d’fhoghlaimeoirí fásta, ó bhunranganna go hardranganna i mBaile Átha Cliath mar aon le cúrsaí Gaeilge do dhaoine fásta i nGaeltacht Ghaoth Dobhair agus cúrsa deireadh seachtaine i Ráth Chairn. Cuireann Gael Linn neart cúrsaí éagsúla ar siúl do dhaoine óga idir chúrsaí do dhaltaí scoile a bheidh ag tabhairt faoin Teastas Sóisearach agus an Ardteistiméireacht mar aon le gearrchúrsaí cumarsáide agus Coláistí Samhraidh. Tá rogha úr ranganna Gaeilge ag gach leibhéal ar fáil ó Chonradh na Gaeilge, Gaillimh agus iad ag tosú ar an Luan 23 Eanáir 2012. Beidh neart ranganna á reáchtáil i gCeannáras an Chonartha i Sráid Fhearchair i mBaile Átha Cliath 2 ar an Máirt, 24 Eanáir 2012. Rang dhá uair an chloig oíche amháin in aghaidh na seachtaine atá i gceist agus tá rogha idir 9 leibhéal éagsúla ar fáil. Bíonn neart ranganna eile á reáchtáil ag craobhacha Chonradh na Gaeilge ó cheann ceann na tíre ina measc bíonn cúrsaí Gaeilge á reáchtáil ag Craobh Chaiseal Mumhan i gCo. Thiobraid Árann agus eagraíonn An Clár as Gaeilge ranganna agus Ciorcal Comhrá go rialta. Beidh Oidhreacht Chorca Dhuibhne in iarthar Chiarraí ag reáchtáil réimse iontach de chúrsaí Gaeilge i nGaeltacht Chorca Dhuibhne i rith na bliana idir Chúrsaí Cruinnis, Ghearrchúrsaí sa Ghaeilge Labhartha, agus ag nascadh na Gaeilge le filíocht agus ealaín. Cuirfear tús leis na ranganna i mí Feabhra 2012. Ag fanacht i gcúige Mumhan cuirfidh Gael Taca atá lonnaithe i bPort Uí Shúilleabháin i gCathair Chorcaí tús lena gcuid ranganna ar 23 Eanáir. Ag bogadh ó thuaidh chomh fada le cúige Uladh beidh ranganna Gaeilge ar siúl i gceantar na hÓmaí faoi láthair. Tá neart eolais maidir leis na himeachtaí ar an Ómaigh ar fáil ó Kevin Goodwin ag 0044 (0)28 8225 6220. I gCultúrlann Uí Chanáin i nDoire cuireadh tús le cúrsa Gaeilge d’fhoghlaimeoirí tráthnóna inné agus leanfaidh sé ar aghaidh go dtí mí an Mheithimh agus i gCultúrlann McAdam Ó Fiach i mBéal Feirste cuirfear tús le ranganna Gaeilge, idir chomhrá is bhunranganna, an tseachtain seo chugainn. Ag fanacht i mBéal Feirste beidh ranganna á reáchtáil sa Droichead i mBéal Feirste arís an tEarrach seo. Dóibh siúd ar mhian leo aghaidh a thabhairt ar Dhún na nGall cuireann Oideas Gael oiliúint ar fáil i nGleann Cholm Cille trí réimsí leathan de chúrsaí a bhíonn ceangailte leis an timpeallacht agus le cultúr na háite - siúlóidí sléibhe, ceol agus siamsaíocht. Ní hé amháin go mbíonn fáil ar na céadta ranganna Gaeilge sa tír seo ach bíonn fáil orthu thar lear chomh maith. Tá an-tóir ar an nGaeilge i gcathracha amhail Londain áit a mbíonn an The London Irish Centre i gCearnóg Camden ag reáchtáil ranganna Gaeilge i rith na bliana. Anuas air sin bíonn an-deis ag daoine bualadh le chéile agus a gcuid Gaeilge a labhairt ag ócáidí san Irish Centre i Hammersmith agus thall i Manchain agus ní aon eisceacht é Sasana, tá ionaid agus clubanna Éireannacha a chuireann ranganna ar fáil ar fud na Stát Aontaithe, Cheanada agus ar fud na hEorpa chomh maith. Ag cur leis seo, tá feachtas á reáchtáil ag Conradh na Gaeilge le cúpla bliain anuas dar teideal ‘Is leor Beirt’ agus tugann sé seo deis do dhaoine bualadh le chéile i gcaife nó in ionaid éagsúla timpeall na tíre agus thar lear. Tá tuilleadh cúrsaí Gaeilge agus cúrsaí ar ábhar eile ach a mhúintear trí mheán na Gaeilge ar fáil ar http://www.gaelport.com/cursai. ©Foilsithe ar Gaelport.com 10 Eanáir 2012

Tóstal na Gaeilge 2012: Treisiú Stádas na Gaeilge

Gaelport — 10/01/2012 13:34:00

Le linn eochairchaint an Tóstail tabharfaidh an tUasal Ó Braonáin forléargas ar chlár na comhdhála agus díreofar ar roinnt cheisteanna comhaimseartha a bhaineann le stádas agus le cearta teanga agus mar a bhaineann na hábhair seo le cur chuige agus cultúr na gceart trí chéile. Cuirfear tús le himeachtaí an Tóstail ar 10am ar Dé Sathairn, 14 Eanáir 2012 san Óstán Hilton, Plás Charlemont Baile Átha Cliath 2. Comhdháil lae atá i gceist le scoth na gcainteoirí náisiúnta agus idirnáisiúnta agus iad ag díriú ar na bealaí ar féidir stádas na Gaeilge faoin mBunreacht a threisiú tríd an Athbhreithniú ar Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003. Tar éis eochairchaint Uí Bhraonáin, déanfaidh an Coimisinéir Teanga, Seán Ó Cuirreáin cur síos ar fheidhm phraiticiúil agus ar oibriú fhorálacha Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003, agus ansin cloisfear moltaí praiticiúla chun cinn ó shaineolaithe idirnáisiúnta amhail: an tOllamh Colin Williams, (An Bhreatain Bheag); An tOllamh François Grin, (An Eilvéis), agus Dr Wilson McLeod (Albain). Labhróidh painéal de shaineolaithe agus de ghníomhairí teanga ina dhiaidh sin agus iad ag cur moltaí chun cinn maidir leis na céimeanna ar féidir a ghlacadh chun feidhm a thabhairt do stádas na Gaeilge faoin mBunreacht tríd an Acht Teanga. Orthu siúd a labhróidh le linn an tseisiúin seo, beidh Dr John Walsh, OÉ Gaillimh, Liam Ó Cuinneagáin, Oideas Gael, Máire Seosaimhín Breathnach, Comhairle Contae Phort Láirge, Cóilín Ó Cearbhaill, Conradh na Gaeilge, agus Dr Janet Muller, POBAL. Tabharfar deis don phobal páirt lárnach a ghlacadh sa phlé i rith an lae, agus beidh fóram oscailte ann um thráthnóna chun mionchíoradh a dhéanamh ar na topaicí ar fad a ardaítear le linn na Comhdhála. Tarraingeoidh Dr Peadar Ó Flátharta, Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath na tátail ar fad le chéile agus é ag déanamh cur síos ar chonclúidí an Tóstail. Ag labhairt dó faoi Thóstal na Gaeilge 2012 dúirt Stiúrthóir Chomhdháil Náisiúnta na Gaeilge, Pádraig Mac Criostail: “Tá clár cuimsitheach ábhartha curtha le chéile againn don Tóstal arís i mbliana, agus mórcheisteanna na teanga faoi chaibidil ag scoth na gcainteoirí náisiúnta agus idirnáisiúnta. Tá ionchur an phobail ar na ceisteanna seo ríthábhachtach, agus táimid ag súil go mór na ceisteanna seo a chíoradh le pobal na Gaeltachta agus le lucht labhartha na Gaeilge timpeall na tíre”. Tá cead isteach chuig Tóstal na Gaeilge saor in aisce, ach iarrtar orthu siúd a bheidh i láthair clár roimh ré trí theagmháil a dhéanamh le Clár Johnston, T: 00 353 1 679 4780 R: cjohnston@comhdhail.ie. Tá clár an Tóstail ar fáil ag www.gaelport.com/tostal2012 © Gaelport.com 10 Eanáir 2012

Plean Deich Seachtaine do Bhéaltriail Ghaeilge na hArdteistiméireachta

Gaelport — 10/01/2012 13:21:00

Díreofar sna ceardlanna ar Bhéaltriail Ghaeilge na hArdteistiméireachta 2012. Cuirfear oiliúint ar na múinteoirí i dtaobh an áis teagaisc Cuireadh Chun Cainte, agus leagfar amach plean deich seachtaine dóibh den bhealach is fearr ar féidir a gcuid daltaí a ullmhú idir seo agus aimsir na mbéalscrúduithe. Reáchtálfar an chéad cheardlann ar Dé Luain, 16 Eanáir 2012, ó 6pm-7.30pm, san Ionad Oideachais i gCaisleán an Bharraigh, agus reáchtálfar ceardlann den chineál céanna i mBaile Átha Cliath ar Dé Máirt, 17 Eanáir 2012, in Áras Fhoras na Gaeilge, 7 Cearnóg Mhuirfean, BÁC 2 ó 5pm-6.30pm. Beidh na ceardlanna á reáchtáil ag Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge agus Comhar na Múinteoirí Gaeilge i gcomhar le Togra Mhaigh Eo Chonradh na Gaeilge. Is féidir clárú don cheardlann phraiticiúil seo trí ghlaoch a chur ar 01 639 8448. © Gaelport.com 10 Eanáir 2012

Tús Curtha le Próiseas Comhairliúcháin don tSamhail Nua Mhaoinithe

Gaelport — 10/01/2012 13:12:00

Mairfidh an próiseas comhairliúcháin poiblí dhá sheachtain déag, agus tabharfar deis don phobal agus d’eagrais Ghaeilge a dtuairimí a nochtadh i dtaobh na samhla maoinithe iomaíoch nua atá beartaithe le teacht i bhfeidhm in ionad na samhla bunmhaoinithe reatha. Thug an Comhairle Aireachta Thuaidh Theas (CATT) treoir d’Fhoras na Gaeilge chun tabhairt faoin gcomhairliúcháin poiblí 12 seachtain seo tar éis gur chuir An Fóram (grúpa atá ionadaíoch ar 80% de na heagrais Ghaeilge atá a mbunmhaoiniú faoi láthair ag Foras na Gaeilge) in iúl don CATT nach moltaí chun feabhais iad na moltaí atá á gcur chun cinn, agus go mbeidh mar thoradh orthu, go ndéanfar dochar suntasach, doleasaithe do ghluaiseacht na Gaeilge agus go laghdófar go mór ar a cumas freastal ar riachtanais chur chun cinn na Gaeilge thuaidh agus theas sna blianta atá le teacht. Is punann scéimeanna atá i gceist leis an tsamhail nua mhaoinithe. Mar chuid den tSamhail, bheadh iarratasóirí á maoiniú, bunaithe ar chur i bhfeidhm na dtionscadal luaite sa scéim, is é sin na costais incháilithe agus cheadaithe, seachas bunaithe ar shamhail an bhunmhaoinithe eagraíochtúil mar a bhí go dtí seo. De réir ionadaithe an Fhóraim, bhí an próiseas a bhain le forbairt an pholasaí seo fabhtach amach is amach toisc gur sháraigh sé gach prionsabal dea-chleachtais agus próiseas cuí maidir le forbairt polasaí. Ní hamháin go ndeir siad nach raibh trédhearcacht ar bith ann ach go deimhin gur coinníodh cáipéisíocht ábhartha faoi cheilt gan aon chúis mhaith. Tá curtha in iúl ag na heagraíochtaí bunmhaoinithe gó rímhinic roimhe seo nach moladh chun feabhais é punann scéimeanna iomaíoch, agus go bhfuil an baol ann go scriosfadh a leithéid de shamhail an t-infreastruchtúr tacúil don teanga atá tógtha thar blianta fada, agus go gcaillfí leis sin na sainscileanna agus an saintaithí atá cheana féin ar fáil laistigh d’earnáil na Gaeilge. I ráiteas ó Airí na CATT a eisíodh inné, moladh do gach duine a bhfuil suim acu sa Ghaeilge breithniú ar conas ar féidir leo cur go dearfach leis an bpróiseas comhairliúcháin phoiblí, chun a chinntiú go gcuirtear riachtanais agus tuairimí an phobail agus, go háirithe, iad siúd a mbeidh tionchar ag an maoiniú orthu, san áireamh agus polasaithe rialtais á gceapadh. Deir Pádraig Mac Criostail, Stiúrthóir Chomhdháil Náisiúnta na Gaeilge, go bhfuil an Chomhdháil “ag éileamh ó thús an phróisis, chomh fada siar le 2008, go dtabharfaidh Foras na Gaeilge faoi ráiteas tionchair a ullmhú a bheidh bunaithe ar anailís riosca a bheith curtha i gcrích.” Dar le Mac Criostail “nach fios cén drochthionchar ar fhorfheidhmiú Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge ó dheas, maraon le cur chun cinn na Gaeilge i gcoitinne sa dá dhlinse thuaidh agus theas, a bheadh mar thoradh an mhórmheasúnaithe gan anailís riosca den chineál sin.” Tá go dtí 02 Aibreán 2012 ag an bpobal a dtuairimí a nochtadh faoin tSamhail Nua Mhaoinithe. Tionólfar sraith d’imeachtaí timpeall na tíre leis an gcomhairliúchán a éascú, ar a laghad imeacht amháin i ngach cúige. Is féidir an doiciméad comhairliúcháin a íoslódáil ón nasc seo: Doicimead Comhairliuchain Eanair 2012.doc © Gaelport.com 10 Eanáir 2012

Buaiteoir na duaise Phan Cheilteach fógartha

Gaelport — 10/01/2012 12:56:00

Mar aon leis an gcomórtas míosúil a bhí ar nuachtlitir na Comhdhála chláraigh daoine don chomórtas seo ag seastán eolais an na Féile le linn Oireachtas na Samhna i gCill Airne agus san iomlán bhí os cionn 200 ainm sa mhála mór don chomórtas seo. Tá an-áthas orainn a fhógairt gurb í Mary Finn as An Ráth, Co. Chorcaí buaiteoir na duaise móire seo. Comhghairdeas ó chroí le Mary Finn a bhuaigh duais iontach de dhá oíche lóistín mar aon le bricfeasta in Óstán an Seven Oaks don Aoine 13 agus don Satharn 14 Aibreán 2012. Beidh an tÓstán Seven Oaks mar ionad lárnach don Fhéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach 2012 le neart comórtas á reáchtáil san óstán mar aon le hoíche mhór cheoil agus Club na Féile. Déanann an Fhéile Pan Cheilteach na cultúir, traidisiúin agus na teangacha Cheilteacha a chothú, a fhorbairt agus a chur chun cinn trí cheol, amhránaíocht, damhsa, spóirt agus déanann rannpháirtithe as Albain, an Bhreatain Bheag, an Choirn, Oileán Mhanann, An Bhriotáin agus Éirinn a nascadh le chéile. Foilsithe ar Gaelport.com 10 Eanáir 2012

Cóip den leabhar Luaithreach Angela le buachan

Gaelport — 10/01/2012 12:49:00

Ar an 10 Deireadh Fómhair ag ócáid mhór i Músaem Frank McCourt i gcathair Luimnigh rinne An tAire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta Jimmy Deenihan, T.D. an leagan Gaeilge don leabhar seo a sheoladh go hoifigiúil agus i lár na míosa seo caite bhí plé agus cur síos ar an leabhar ag ócáid mhór i Lárionad Éireannach Nua-Eabhrac. Ba iad Ionad na Scríbhneoirí i gcathair Luimnigh a d’fhoilsigh an leabhar seo i Luimneach agus cé go bhfuil an leabhar seo ar fáil i bhfiche cúig teanga ar fud na cruinne faoi dheireadh tá lúcháir orthu agus iad ag ceiliúradh an leagain nua-fhoilsithe Luaithreach Angela, Angela’s Ashes leis an scríbhneoir clúiteach Frank McCourt atá aistrithe go Gaeilge anois ag an scríbhneoir cumasach Pádraic Breathnach. Seoladh an leabhar Angela’s Ashes ar dtús sa bhliain 1996. Seo leabhar iontach a bhfuil ardmholadh faighte aige ó na léirmheastóirí agus bhain an leabhar gradam domhanda amach agus cúpla bliain ina dhiaidh sin rinneadh scannán as. Rugadh Frank McCourt i Brooklyn i Nua-Eabhrac sa bhliain 1930, Is scéal gruama, dorcha, tragóideach, fuar é seo a chuireann síos ar a shaol agus an bochtaineacht agus é ina stócach óg ag fás anois i gcathair Luimnigh. Leis an leagan Gaeilge den leabhar áirithe seo déanann Pádraic Breathneach aistriúchán iontach chun nach gcaileann an léitheoir amach ar aon ní den scéal mar a bhí sé sa Bhéarla. Ceist na seachtaine seo: Cá rugadh Frank McCourt? • San Francisco • Londain • Luimneach • Nua-Eabhrac Seol freagraí agus ainm chuig duais@comhdhail.ie roimh mheán lae Déardaoin, 19 Eanáir 2012 agus bíodh na focail “Comórtas Gaelport” mar ábhar an ríomhphoist. Comhghairdeas le Mary Finn as Co. Chorcaí a bhuaigh duais mhór na Nollag, deireadh seachtaine soar in aisce in Óstán an Seven Oaks le linn Féile Phan Cheilteach i gCeatharlach i mí Aibreáin 2012. ©Foilsithe ar Gaelport.com 10 Eanáir 2012.

Dearcadh dlithiúil ar Acht na dTeangacha Oifigiúla

Gaelport — 10/01/2012 12:42:00

Is é an tOllamh Gerry Whyte, atá ina shaineolaí ar an dlí bunreachtúil a osclóidh an ócáid a bheidh ar siúl Dé Sathairn 21 Eanáir 2012 ag 10 a chlog i Mol an tSeomra Fhada (The Longroom Hub) san Ollscoil. Beidh cearta teanga á bplé i gcomhthéacs Acht na dTeangacha Oifigiúla agus na n-athbhreithniúchán atá ar siúl faoi láthair. D’fhógair an Roinn Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta i mí na Samhna go ndéanfar athbhreithniú ar Acht na dTeangacha Oifigiúla agus tiocfaidh deireadh leis an gcomhairliúchán poiblí ag deireadh na míosa seo. Ar an lá, beidh aitheasc ann ón Choimisinéir Téana, Seán Ó Cuirreáin, agus tabharfaidh an Coimisinéir éachtaint ar an obair atá ar bun ag a Oifig go praiticiúil agus é i mbun monatóireachta ar an gcaoi a bhfuil forálacha Acht na dTeangacha Oifigiúla á gcomhlíonadh ag comhlachtaí poiblí. Agus beidh léargas an oifigigh Gaeilge á chur i láthair ag Aonghus Dwane ó Oifig na Gaeilge, Coláiste na Tríonóide ar chur i bhfeidhm na reachtaíochta go hinmheánach san ollscoil. Beidh saoithe eile ag labhairt ag an ócáid - ina measc, an cleachtóir dlí, Daithí Mac Cárthaigh. Cur i bhfeidhm na reachtaíochta sa chóras dlí a bheidh á phlé aige sa dara seisiún a bheidh ar siúl roimh lón. Ar an ardán leis beidh tabharfaidh Julian de Spáinn, Ard- Rúnaí Chonradh na Gaeilge agus Éamonn Mac Niallais ón bhfeachtas pobail Guth na Gaeltachta léargas ar éifeachtacht na reachtaíochta agus a dtuairimí lena fheabhsú. Chomh maith leis sin, tabharfar an deis don phobal a dtuairimí a chur in iúl ag fóram plé a bheidh á stiúradh ar an lá ag an iriseoir Emer Ní Chonaola. Baileofar an t-eolas go léir agus cuirfear tuairisc faoi bhráid na Roinne bunaithe ar imeachtaí an lae. Cuirfear fáilte roimh an phobal ar fad, dlí-chleachtóirí agus mic léinn a bhfuil suim acu i gcearta teanga ach go háirithe. Tá tuilleadh eolais ar fáil ó Aonghus Dwane ar 087 6232841 agus ar http://www.tcd.ie/gaeloifig. ©Foilsithe ar Gaelport.com 10 Eanáir 2012

Dónal Ó Braonáin, OÉ Gaillimh le Tóstal na Gaeilge a oscailt go hoifigiúil

Gaelport — 09/01/2012 15:25:00

Próiseas Comhairliúcháin maidir le maoiniú na nEagras Gaeilge fógartha

Gaelport — 09/01/2012 12:54:00

Tabharfar cuireadh don phobal, do na heagraíochtaí Gaeilge agus d’eagraíochtaí leasmhara eile ceistneoir a líonadh faoi na scéimeanna atá beartaithe sa tsamhail nua mhaoinithe. Fógraíodh chomh maith go dtionólfar ócáid phoiblí i ngach aon Chúige agus go mbeidh fócasghrúpaí le reáchtáil mar chuid den phróiseas.Faoin tsamhail nua, tiocfaidh athrú suntasach ar an mbealach ina dtabharfar maoiniú do na heagrais Ghaeilge. In áit bunmhaoiniú bliantúil, beidh ar na heagrais cur isteach ar na scéimeanna áirithe mar atá luaite sa tsamhail nua.Bhí sé mar údar imní do na heagrais Ghaeilge anuraidh nár tugadh aon aird ar na hargóintí a bhí a dhéanamh i gcoinne na samhla agus d’iarr an Chomhairle Aireachta Thuaidh-Theas ar Fhoras na Gaeilge tréimhse bhreise chomhairliúcháin 12 sheachtain a chur ar fáil go háirithe leis na heagraíochtaí bunmhaoinithe.Deir Foras na Gaeilge go bhfuil sé mar aidhm ag an athbhreithniú ar mhaoiniú na nEagras a chinntiú go bhfeabhsófar an bealach ina gcuirtear seirbhísí agus eolas ar fáil do phobal na Gaeilge, earnáil inmharthana, chumasach a chinntiú agus luach níos fearr ar airgead a fháil.Fógraíodh go mbeadh an tsamhail bunaithe ar thosaíochtaí straitéiseacha agus bunphrionsabail pleanála teanga; stádas, cumas agus úsáid. Déanfar an maoiniú a dháileadh laistigh de na hocht scéim, ina measc: scéim abhcóideachta, scéim áiseanna foghlamtha, scéim na nEalaíon, Scéim Óige, Scéim Raidió Pobail, Scéim Tacaíochta Oideachais, Scéim Réamhscolaíochta agus Scéim Tacaíochta Pobail. Deir Foras na Gaeilge go mbeidh aon eagraíocht amháin nó líon teoranta eagraíochtaí, más gá ag feidhmiú gach scéime.Cuireadh tús leis an bpróiseas athbhreithnithe ar na 19 n-eagraíocht Ghaeilge bhunmhaoinithe chomh fada siar le 2008. Tá 7 gcinn de na heagrais lonnaithe i dTuaisceart Éireann agus 12 eagras lonnaithe sa Deisceart.Chuir Jimmy Deenihan T.D., Aire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta, Donnchadh Mac Fhionnlaoich T.D., Aire Stáit le freagracht speisialta as Gnóthaí Gaeltachta agus Carál Ní Chuilín CTR, Aire Cultúir, Ealaíon agus Fóillíochta sa Tuaisceart, fáilte roimh an seoladh inniu.Leanfar leis an bpróiseas comhairliúcháin go dtí 02 Aibreán. Tá tuilleadh eolais ar fáil ar www.gaeilge.ie.Beidh tuilleadh eolais agus plé faoin bpróiseas comhairliúcháin agus faoin athbhreithniú sa nuachtlitir Eolas a fhoilseofar amárach ar Gaelport.com ©Foilsithe ar Gaelport.com 09 Eanáir 2012

Nollaig na mBan

Gaelport — 05/01/2012 11:21:00

Ní minic a bhíonn an traidisiún á cheiliúradh i dtithe na hardchathrach anois, ach tamall de bhlianta ó shin thugtaí saoirse do mhná tí ar 6 Eanáir tar éis dóibh a bheith gnóthach le cúraimí an tí i rith na Nollag. Théadh na mná ar chuairt ar a gcairde agus ar a gcomharsain ar an lá sin agus thit na cúraimí clainne ar na fir. Don chéad uair riamh beidh an traidisiún á cheiliúradh in Áras na Scríbhneoirí i gCearnóg Parnell i lár na cathrach. Oíche mhór siamsaíochta atá beartaithe do bhéithe na cathrach agus beidh scoth na bhfilí idir úr agus mórchailiúil ann. I gcomhluadar na mban ar an oíche beidh Nuala Ní Dhomhnaill, Celia De Fréine agus Eilís Ní Dhuibhne ag léamh sleachta i mBéarla agus i nGaeilge. Chomh maith leis sin beidh léamhanna Béarla le Mia Gallagher agus Sarah Clancy agus cuirfidh an fliúiteadóir Ellen Cranitch an slua faoi draíocht le cabhair Jane Hughes. Cuirfear tús leis an an ócáid ag a 6 i.n. agus beidh tabharfar an deis do gach aon duine a scíth a ligean agus sult a bhaint as an oíche, fir ina measc mar beidh fáilte roimh chách ann. ©Foilsithe ar Gaelport.com 05 Eanáir 2012

Fógra do Mhúinteoirí Ealaíne

Gaelport — 04/01/2012 16:35:00

Má tá suim ag aon mhúinteoir ealaíne cuidiú sa togra seo, nó smaointe a roinnt fiú, bí i dteagmháil le ataigaeilge@hotmail.com/ Foilsithe ar Gaelport.com 04 Eanáir 2012.

Éileamh ar stádas Gaeltachta i gContae an Chláir

Gaelport — 04/01/2012 16:26:00

Chuige sin, beidh plean teanga á chur i dtoll a chéile lá ar bith feasta anois ag an gCoiste seo chun an Ghaeilge a athbheochan agus a neartú tuilleadh i gContae an Chláir. Faoin Straitéis le Gaeltacht reachtúil a bhunú i gContae an Chláir 2008 – 2016 a bheidh an chéad phlean teanga seo á ullmhú. I gcomhthéacs na pleanála teanga, tugtar cuireadh do mhuintir an Chláir agus don phobal i gcoitinne ar fud an náisiúin seo aighneacht leictreonach nó aighneacht i scríbhinn a chur chuig an té seo a leanas mar aon le do chuid sonraí teagmhála ar fad tráth nach déanaí ná 1 Bealtaine 2012:- Seósamh Mac Ionnrachtaigh Rúnaí An Coiste Stiúrtha: Coiste Forbartha na Gaeltachta do Chontae an Chláir 11 Croí na mBaile Bóthar an Ghleanna Mhóir Cill Mhíchíl Contae an Chláir Fón: 087 137 9018 R-phost: joseph.r.enright@gmail.com Foilsithe ar Gaelport.com 04 Eanáir 2012

Litir Chuig an Eagarthóir

Gaelport — 04/01/2012 15:43:00

Táimid ag éileamh ar an Rialtas an t-athrú seo a dhéanamh láithreach in ionad fad a chur leis an bpróiseas agus níos mó damáiste a dhéanamh d’éifeachtacht na hOifige. Aithnítear go forleathan an Coimisinéir Teanga mar choimisinéir thar a bheith éifeachtach agus dinimiciúil atá molta ní hamháin dá chuid oibre le cearta saoránaigh a chosaint ach chomh maith mar dhuine réamhghníomhach i gcur chun cinn an dea-chleachtais teanga. Mar shampla, le déanaí d’fhorbair a oifig modúl ar chearta teanga go ginearálta le húsáid san idirbhliain in ár scoileanna dara leibhéal. Tá a fhios againn anois, mar a d’admhaigh Aire Stáit na Gaeltachta sa Dáil ar an 24 Samhain, go bhfuil an baol ann go gcosnóidh an cinneadh seo airgead ar an Stát. Níor tógadh san áireamh freisin nuair a rinneadh an cinneadh go bhfuil conradh ag an gCoimisinéir Teanga le bheith mar choimisinéir neamhspleách go dtí 2016. Ní féidir, mar sin, cinneadh an Rialtais a chur i bhfeidhm i 2012 gan baol ann go mbeidh an Stát oscailte do chásanna dlí amach anseo agus d’fheadfadh breis costas a bheith ar an stát dá bharr. Fiú amháin níor aithin an Bord Snip Nua aon éifeachtúlacht le déanamh nuair a rinneadh measúnú ar Oifig an Choimisinéara Teanga agus níor mhol an tuairisc aon athrú i stádas na hoifige mar oifig neamhspleách. Tá gach páirtí polaitiúil agus na heagraíochtaí Gaeilge agus Gaeltachta tar éis tacaíocht a léiriú don Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge 2010 – 2030. Aithnímid go mbeidh fadhbanna le maoiniú sa ghearrthéarma ach céard is fiú an bonn agus an dea-thoil a bhaint den straitéis leis an gcinneadh seo atá aitheanta nach ndéanfaidh aon choigilt don státchiste. Creidimid gur chóir don Rialtas na hargóintí geilleagrach chomh maith le mianta agus tuairim láidir phobal na Gaeilge, laistigh agus lasmuigh den Ghaeltacht, a thógáil san áireamh agus gur chóir tacaíocht a chur ar fail d’Oifig an Choimisinéara Teanga Tá muinín an phobail ag an oifig agus tá seirbhís an-éifeachtach curtha ar fáil ó bunaíodh é i 2004. Is é, mar sin, an rud loighciúil agus ceart le déanamh ná an cinneadh a athrú láithreach. Is muidne le meas, Aodán Mac an Mhílidh, Gaeilge Átha Luain Aoileann Nic Dhonnacha, Baile Átha an Róine, Co. Laoise Bláthnaid Ní Ghréacháin, Gaelscoileanna Teo. Breandán Mac Gearailt, Ball d’Údarás na Gaeltachta Cabríní de Barra, Comhlucht Forbartha na nDéise Caitlín Neachtain, Bainisteoir, Comharchumann Dhúiche Sheoigheach Caoimhín Ó hEaghra, An Foras Pátrúnachta Carmel Nic Eochaidh, Spleodar Colm Mac Séalaigh, Baile an Teampaill, Baile Átha Cliath Conchubhair Mac Lochlainn, Seachtain na Gaeilge Cumann Cearta Sibhialta Ghaeltacht Chorca Dhuibhne Cumann na nOifigeach Forbartha Gaeilge (Earnáil Phoiblí), Roibeard Ó hEartáin & Páid Ó Neachtain Donncha Ó hÉallaithe, Indreabhán, Co. na Gaillimhe Donnchadh Ó hAodha, Uachtarán Chonradh na Gaeilge Éamonn Mac Niallais, Guth na Gaeltachta Eithne O’Doherty, Craobh na gCeithre Chúirteanna Eoin Ó Riain, Baile na hAbhann, Co. na Gaillimhe Feargal Ó Cuilinn, Comhluadar. Gary Redmond, Uachtarán Aontas na Mac Léinn in Éirinn Gearóid Ó Murchú, An Spailpín Fánach Julian de Spáinn, Aontas Phobal na Gaeilge Liam Ó Maolaodha, Oireachtas na Gaeilge Lorcán Mac Gabhann, Glór na nGael. Maedhbh Ní Dhónaill, Ógras Máirtín Ó Maolmhuaidh, Gaelphobal Cheantar an tSratha Báin Mícheál de Mórdha, Uachtarán an Oireachtais 2010 Niall Comer, Uachtarán, Comhaltas Uladh Pádraig Mac Fhearghusa, Fóram Gaeilge Chiarraí Peadar de Blúit, Aontas na Mac Léinn in Éirinn Robbie Cronin, an chéad ionadaí don Ghaeilge thar cheann an ASTI Ruth Ní Shiadhail, Gaeilge Locha Riach Seán Ó Murchadha, Craobh Mhuineacháin